Quy chế thông tin báo cáo về tiền gửi được bảo hiểm và công tác kiểm tra tại chỗ tổ chức tham gia BHTG

10:27-14/09/2018

Ngày 15/12/2017, Hội đồng quản trị Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (BHTGVN) ra Quyết định số 2252/QĐ-BHTG  về việc ban hành Quy chế thông tin báo cáo về tiền gửi được bảo hiểm (Quy chế 2252), có hiệu lực từ ngày 01/7/2018. Đây là dấu mốc quan trọng trong việc cụ thể hóa những quy định liên quan đến thu thập thông tin về tiền gửi được bảo hiểm theo Khoản 6 Điều 12 và Khoản 5 Điều 13 Luật Bảo hiểm tiền gửi (BHTG). 

Quy chế 2252 quy định rõ cách thức, thủ tục và các thông tin về tiền gửi được bảo hiểm mà các tổ chức tham gia BHTG cần cung cấp cho BHTGVN, cụ thể:

- Thứ nhất, thông tin cung cấp định kỳ, được tổ chức tham gia BHTG gửi cho BHTGVN hàng tháng/quý theo hình thức báo cáo điện tử hoặc bằng văn bản, bao gồm: thông tin về số dư tiền gửi được bảo hiểm theo mã khách hàng, tổng số dư tiền gửi của cá nhân được bảo hiểm, tổng số người gửi tiền được bảo hiểm…

- Thứ hai, thông tin duy trì tại tổ chức tham gia BHTG và cung cấp cho đoàn kiểm tra khi BHTGVN tiến hành kiểm tra trực tiếp tại đơn vị, bao gồm: sao kê chi tiết tiền gửi của cá nhân, họ tên, giấy tờ cá nhân của người gửi tiền…

Có thể thấy, thông tin về tiền gửi được bảo hiểm thu thập được theo Quy chế 2252 là nguồn thông tin trực tiếp với các nghiệp vụ giám sát, kiểm tra, quản lý thu phí và chi trả tiền gửi được bảo hiểm.

Đặc biệt, loại thông tin báo cáo tổ chức tham gia BHTG duy trì tại đơn vị là một nội dung mới, góp phần giảm thiểu thời gian thu thập dữ liệu cần kiểm tra, từ đó nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra tại chỗ của BHTGVN.

Hoạt động kiểm tra các tổ chức tham gia BHTG là một trong những nghiệp vụ quan trọng nhất của BHTGVN và được thực hiện ngay từ khi BHTGVN mới thành lập. Theo Luật BHTG, BHTGVN có trách nhiệm “theo dõi, kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về BHTG; kiến nghị NHNN Việt Nam xử lý hành vi vi phạm quy định của pháp luật về BHTG”. Theo đó, nội dung kiểm tra trực tiếp tại các tổ chức tham gia BHTG bao gồm: Kiểm tra những thay đổi, bổ sung hồ sơ pháp lý tham gia BHTG; Kiểm tra việc quản lý và niêm yết chứng nhận tham gia BHTG; Kiểm tra việc tính và nộp phí BHTG; Kiểm tra việc hạch toán, quản lý tài khoản tiền gửi được bảo hiểm và hồ sơ, tài liệu, sổ sách kế toán, chứng từ liên quan đến tiền gửi được bảo hiểm; Kiểm tra việc cung cấp thông tin về tiền gửi được bảo hiểm, các thông tin và báo cáo khác theo yêu cầu của BHTGVN; Kiểm tra các nội dung khác (kiểm tra việc thực hiện các kiến nghị trong văn bản kết luận của đợt kiểm tra trước, kiểm tra các nội dung theo yêu cầu hoặc ủy quyền của Cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật).

Trong các nội dung nêu trên, kiểm tra việc tính và nộp phí BHTG chiếm phần lớn thời gian và công sức của đoàn kiểm tra do khối lượng dữ liệu lớn, đặc biệt đối với các tổ chức tham gia BHTG có quy mô lớn, lượng khách hàng nhiều. Thêm vào đó, trong nhiều trường hợp, hiệu suất kiểm tra còn phụ thuộc nhiều vào sự hợp tác cũng như hạ tầng cơ sở của đơn vị, bởi bước đầu tiên và quan trọng nhất trong phương pháp kiểm tra tính và nộp phí là đề nghị đơn vị được kiểm tra cung cấp hồ sơ, số liệu liên quan đến tiền gửi được bảo hiểm trong cả thời kỳ kiểm tra (ví dụ như sao kê chi tiết tiền gửi bằng đồng Việt nam của từng khách hàng, hồ sơ mở tài khoản của khách hàng…). Đây là khối lượng dữ liệu lớn, có thể nằm ở nhiều phân hệ khác nhau tại đơn vị đơn vị được kiểm tra. Do vậy, để có thể cung cấp đầy đủ các hồ sơ, số liệu cho đoàn kiểm tra, đơn vị được kiểm tra phải thực hiện việc kiết xuất, đồng bộ dữ liệu giữa các phần và hệ thống khác nhau trong đơn vị. Việc này mất rất nhiều thời gian, thậm chí khó khăn trong trường hợp đơn vị được kiểm tra trước đó thay đổi phần mềm hoặc chuyển đổi dữ liệu, mặc dù trước khi thực hiện kiểm tra trực tiếp tại đơn vị, đoàn kiểm tra của BHTGVN đã gửi văn bản nêu rõ những nội dung cần phối hợp, chuẩn bị.

Để khắc phục những bất cập trên, Quy chế 2252 đã quy định Mẫu “Sao kê tiền gửi bằng đồng Việt Nam” (Mẫu 03/BHTG) – Thông tin tổ chức tham gia BHTG phải duy trì tại đơn vị. Trong mẫu biểu này có đầy đủ các thông tin phục vụ cho đoàn kiểm tra về nội dung kiểm tra việc tính và nộp phí BHTG của đơn vị được kiểm tra. Việc duy trì thường xuyên các thông tin này và sẵn sàng cung cấp trực tiếp cho đoàn kiểm tra của BHTGVN không chỉ giảm thời gian kiết xuất dữ liệu cho đoàn kiểm tra của đơn vị, tránh kéo dài thời gian kiểm tra, ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh mà còn tạo thuận lợi cho đoàn kiểm tra trong việc kiểm tra nội dung tính và nộp phí BHTG. Cùng với các nguồn hồ sơ, tài liệu khác do đơn vị được kiểm tra cung cấp, các nội dung kiểm tra khác của đoàn kiểm tra sẽ được thực hiện nhanh chóng, chính xác và thuận lợi mà vẫn đảm bảo yêu cầu về bảo mật thông tin người gửi tiền và không gây gánh nặng báo cáo cho đơn vị được kiểm tra, thêm vào đó còn giúp BHTGVN xác minh được dữ liệu liên quan đến tiền gửi được bảo hiểm, từ đó có sự chủ động và sẵn sàng trong trường hợp phát sinh nghĩa vụ chi trả BHTG.

Trước khi Quy chế 2252 có hiệu lực, BHTGVN đã thực hiện truyền thử nghiệm thông tin báo cáo đối với một số tổ chức tham gia BHTG, đồng thời tổ chức tập huấn, đào tạo đối với tất cả các tổ chức tham gia BHTG. Sau hơn 2 tháng thực hiện Quy chế, đối với các thông tin báo cáo gửi cho BHTGVN theo định kỳ, vẫn còn có một số tổ chức tham gia BHTG gửi chưa đủ, chưa đúng thời hạn và chưa chính xác theo Quy chế. Riêng đối với các thông tin báo cáo tổ chức tham gia BHTG duy trì tại đơn vị, BHTGVN đang từng bước tiến hành kiểm tra nội dung này bên cạnh các nội dung kiểm tra thường kỳ, đồng thời sẽ tiến hành kiểm tra việc tình hình thực hiện Quy chế 2252 của tổ chức tham gia BHTG nhằm đảm bảo tính tuân thủ trong việc triển khai Quy chế 2252 hiện tại và tương lai.

Để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ bảo vệ người gửi tiền cũng như tham gia sâu hơn vào quá trình tái cơ cấu các TCTD đòi hỏi BHTGVN cần tích cực nâng cao hơn nữa hiệu quả các hoạt động nghiệp vụ, trong đó có công tác kiểm tra tại chỗ thông qua kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về BHTG, bao gồm việc kiểm tra tính chính xác của thông tin về tiền gửi được bảo hiểm tại tổ chức tham gia BHTG. Để thực hiện mục tiêu này, việc triển khai có hiệu quả Quy chế 2252 sẽ đảm bảo hoạt động quản lý, lưu trữ, báo cáo thông tin về tiền gửi và người gửi tiền tại các tổ chức tham gia BHTG được thống nhất, đầy đủ hơn; đáp ứng được các yêu cầu trong thời kỳ hội nhập, qua đó góp phần bảo vệ tốt hơn quyền lợi hợp pháp của người gửi tiền.

Phòng Kiểm tra