Điều hành chính sách tiền tệ: Cơ hội và thách thức đan xen

09:04-19/11/2018

Năm 2018, kinh tế thế giới và trong nước có nhiều thuận lợi và thách thức đan xen, điều hành chính sách tiền tệ (CSTT) của Ngân hàng Nhà nước đã hóa giải thành công nhiều áp lực, tận dụng được các cơ hội, qua đó đạt các mục tiêu đề ra, góp phần quan trọng kiểm soạt lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng và ổn định vĩ mô. 

Năm 2018 là năm bản lề thực hiện các Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, Nghị quyết của Quốc hội về phát triển kinh tế xã hội 5 năm 2016-2020. Chính vì vậy, tại Nghị quyết 01/NQ-CP ngày 1/1/2018, Chính phủ đã giao NHNN: điều hành CSTT chủ động, linh hoạt và thận trọng, phối hợp đồng bộ và hài hòa với chính sách tài khóa và các chính sách khác, phấn đấu tăng trưởng GDP đạt 6,7%, kiểm soát lạm phát bình quân khoảng 4%; điều hành lãi suất, tỷ giá phù hợp với cân đối vĩ mô, diễn biến lạm phát và thị trường tiền tệ; tăng dự trữ ngoại hối Nhà nước (DTNH); mở rộng tín dụng đi đôi với nâng cao chất lượng tín dụng; tập trung tín dụng cho các lĩnh vực ưu tiên; kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro. Việc thực hiện các nhiệm vụ trên đây được đặt trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước có nhiều thuận lợi và thách thức đan xen.

Những thuận lợi

Kinh tế thế giới dự báo tiếp tục phục hồi khả quan hơn năm 2017, đặc biệt các nền kinh tế lớn là đối tác hàng đầu của Việt Nam tiếp tục tăng trưởng tích cực. Giá năng lượng và nông sản thế giới phục hồi sẽ tác động tích cực đến tăng trưởng, xuất khẩu, thu ngân sách… của Việt Nam.

Trong nước, nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định với lạm phát được kiểm soát, cán cân thanh toán liên tục thặng dư, dự trữ ngoại hối tăng kỷ lục, giúp tăng cường khả năng chống đỡ của nền kinh tế với các cú sốc. Nhờ đó môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng được cải thiện, cải cách hành chính được đẩy mạnh, khuôn khổ pháp lý không ngừng được cải cách, bám sát thực tiễn cuộc sống, đầu tư tư nhân, khởi sự doanh nghiệp và thu hút vốn đầu tư nước ngoài được khuyến khích; các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới được đẩy mạnh thực thi.

Bên cạnh đó, Việt Nam đang trong chu kỳ phục hồi kinh tế sau giai đoạn tăng trưởng thấp hậu khủng hoảng tài chính toàn cầu, với sự phục hồi của tiêu dùng, đầu tư trong nước cũng như các phân đoạn thị trường.

Những điều này đang tạo ra thế và lực cho nền kinh tế trong năm 2018, tạo điều kiện thuận lợi để ngành ngân hàng thực hiện tốt các nhiệm vụ đã đặt ra.

...và thách thức

Tuy nhiên, cũng có không ít rủi ro, thách thức đối với việc điều hành CSTT trong việc thực hiện các nhiệm vụ được giao.

Trong điều kiện giá hàng hóa thế giới, đặc biệt là giá dầu mỏ, biến động gia tăng, lộ trình điều chỉnh giá các mặt hàng Nhà nước quản lý vẫn đang được triển khai, tiêu dùng nội địa và thị trường chứng khoán tăng trưởng tốt có thể dẫn đến áp lực cầu kéo lên lạm phát... Điều này tạo áp lực không nhỏ đối với mục tiêu kiểm soát lạm phát phù hợp với mục tiêu khoảng 4%.

Bên cạnh đó, dòng vốn vào tiếp tục xu hướng tăng trưởng nhờ hoạt động thu hút vốn FDI, FII mạnh mẽ, cộng hưởng với việc thoái vốn nhà nước đang diễn ra thuận lợi… một mặt giúp NHNN tăng dự trữ ngoại hối nhưng mặt khác gây áp lực cho NHNN trong việc trung hòa lượng tiền mặt đưa ra lưu thông do mua ngoại tệ nhằm đảm bảo các mục tiêu CSTT, kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Để xử lý và hóa giải các áp lực và rủi ro đó đòi hỏi bám sát diễn biến lạm phát nhằm phối hợp đồng bộ, chặt chẽ giữa chính sách tài khóa - tiền tệ - quản lý giá để kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đặt ra, từ đó tạo lập nền tảng vững chắc để duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.

Việc điều hành tỷ giá ổn định, giảm lãi suất cho vay khi có điều kiện theo chủ trương của Chính phủ, cũng đứng trước những khó khăn, thách thức khi thị trường tài chính toàn cầu biến động khó lường xuất phát từ xu hướng thận trọng trong điều hành CSTT của các NHTW chủ chốt, đặc biệt là Fed, cộng hưởng với diễn biến phức tạp của đồng USD, chính sách cải cách thuế của chính quyền Mỹ, xu hướng bảo hộ thương mại, các xung đột địa chính trị tại các khu vực... đang ngày càng gia tăng. Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung leo thang.

Ngoài ra, cuộc cách mạng công nghệ 4.0 đem lại cơ hội nâng cao năng suất, chất lượng nhờ ứng dụng công nghệ, hiện đại hóa ngân hàng, đưa lại nhiều sản phẩm dịch vụ tiện ích cho khách hàng, nhưng cũng tạo ra các thách thức cho vấn đề tăng cường các giải pháp bảo mật thông tin, an toàn giao dịch ngân hàng, đồng thời đặt ra bài toán đối với các cơ quan nhà nước, trong đó có NHNN.

Hóa giải thành công nhiều áp lực

Trong bối cảnh những khó khăn, thuận lợi nói trên, điều hành CSTT đã hóa giải thành công nhiều áp lực, được các chuyên gia đánh giá cao, các tổ chức tín nhiệm quốc tế ghi nhận.

Theo TS. Nguyễn Đức Kiên – Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội, các tổ chức tài chính quốc tế gần đây đã đánh giá cao điều hành CSTT của NHNN. Ngân hàng đã góp phần cùng chính sách tài khóa để giữ ổn định chỉ số lạm phát, đây là một thành công rất lớn để đảm bảo giữ đời sống của số đông 55 triệu người lao động Việt Nam có đời sống ổn định và ít bị ảnh hưởng nhất khi giá cả thị trường thay đổi.

Đặc biệt, trong bối cảnh Mỹ tăng lãi suất đồng USD, các ngân hàng trung ương trên thế giới có xu hướng thắt chặt tiền tệ và tăng lãi suất, nhưng tại Việt Nam, mặt bằng lãi suất nhìn chung vẫn ổn định. Bên cạnh đó, điều hành CSTT góp phần nâng cao được chỉ số an toàn của các TCTD, qua đó hỗ trợ TCDT giảm lãi suất cho vay. Tính từ tháng 11/2017 đến nay, các ngân hàng đã hạ được 0,5% lãi suất cho vay. “Như vậy, chúng ta thấy đóng góp của hệ thống ngân hàng cho nền kinh tế là tương đối lớn” – TS. Nguyễn Đức Kiên nhận định.

Còn theo báo cáo của NHNN, tính đến đầu tháng 10/2018, tín dụng tăng trên 10% so với cuối năm 2017. Chỉ còn hơn 2 tháng nữa để đạt mục tiêu tăng trưởng tín dụng 17%, nhưng NHNN không chủ trương tăng trưởng tín dụng bằng mọi giá, mà linh hoạt điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế và đi đôi với nâng cao chất lượng tín dụng, đảm bảo an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng.

Thực tế, tăng trưởng GDP gần đây đạt mức cao trong bối cảnh tín dụng tăng trưởng thấp, cho thấy tăng trưởng kinh tế đã giảm dần sự lệ thuộc vào tín dụng. Và quan trọng tín dụng tăng trưởng hiệu quả khi dòng vốn được tập trung cho sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên. Có thể nói, mục tiêu tăng trưởng 6,7% của cả năm 2018 là hoàn toàn có thể đạt được nếu tận dụng được được các năng lực, tiềm năng về nguồn vốn khác ngoài tín dụng (đầu tư công và tư nhân, dòng vốn FDI), lao động và năng suất các yếu tố tổng hợp.

Tiếp tục điều hành CSTT theo mục tiêu

Xác định được những thuận lợi và rủi ro, thách thức như trên, ngành ngân hàng tiếp tục bám sát chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ và phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, điều hành CSTT chủ động, linh hoạt nhằm kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đề ra, nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế ở mức hợp lý; bảo đảm thanh khoản của các TCTD, ổn định thị trường tiền tệ, thị trường ngoại hối. Trong đó, trọng tâm là: (i) Điều hành lãi suất phù hợp với cân đối vĩ mô, lạm phát và thị trường tiền tệ; trong điều kiện lạm phát được kiểm soát thấp hơn mục tiêu, thị trường ổn định, kinh tế vĩ mô thuận lợi, điều hành các công cụ CSTT hỗ trợ TCTD phấn đấu giảm lãi suất cho vay trên cơ sở đảm bảo hoạt động an toàn, lành mạnh tài chính. (ii) Tiếp tục điều hành tỷ giá linh hoạt, phù hợp với diễn biến thị trường, các cân đối vĩ mô, tiền tệ và mục tiêu CSTT, ổn định thị trường ngoại tệ, tăng dự trữ ngoại hối Nhà nước khi thị trường thuận lợi. (iii) Tiếp tục thực thi các giải pháp kiểm soát tăng trưởng tín dụng theo hướng nâng cao chất lượng tín dụng, tập trung vốn vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho nền kinh tế trong tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng gắn với triển khai các chương trình tín dụng ngành, lĩnh vực, tín dụng chính sách. (iv) Tiếp tục phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác để thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng hợp lý.

Quỳnh Trang

Các tin đã đăng