Ứng dụng thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt

09:01-08/01/2019

Trong năm 2018, các chủ trương, chính sách thanh toán của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) về đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) đã được hệ thống ngân hàng triển khai mạnh mẽ. Toàn thể xã hội đã quen dần với việc sử dụng các phương tiện TTKDTM và mang lại lợi ích thiết thực; nhận thức trong việc sử dụng dịch vụ thanh toán, bảo vệ thông tin cá nhân... ngày càng tăng - Đó là chia sẻ của ông Phạm Tiến Dũng – Vụ trưởng Vụ Thanh toán – Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) với báo chí sáng 7/1/2019.

  Theo lãnh đạo Vụ Thanh toán, năm 2018, hành lang pháp lý về lĩnh vực thanh toán tiếp tục hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển và sử dụng an toàn, hiệu quả các loại hình phương tiện và dịch vụ thanh toán mới với hàng loạt các thông tư, văn bản chỉ đạo của NHNN đã được ban hành. Năm qua cũng là năm đánh dấu sự thành công trong việc nghiên cứu, ban hành các tiêu chuẩn kỹ thuật trong lĩnh vực thanh toán. Thống đốc NHNN đã ký Quyết định ban hành Bộ Tiêu chuẩn cơ sở về thẻ chip nội địa (Quyết định 1927/QĐ-NHNN ngày 05/10/2018) và Bộ Tiêu chuẩn cơ sở “Đặc tả kỹ thuật QR Code hiển thị từ phía đơn vị chấp nhận thanh toán tại Việt Nam” (Quyết định 1928/QĐ-NHNN ngày 05/10/2018) làm cơ sở để các tổ chức tín dụng, tổ chức trung gian thanh toán áp dụng thống nhất một tiêu chuẩn tại thị trường Việt Nam, nhằm tăng cường mức độ an toàn, bảo mật và gia tăng tiện ích cho khách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán.
  Năm 2018, NHNN đã chủ động, tích cực phối hợp với các bộ, ngành liên quan (Bộ Thông tin - Truyền thông, Bộ Công an...) và UBND các tỉnh trong thúc đẩy phát triển TTKDTM; phòng, chống tội phạm trong hoạt động thanh toán; kiểm tra, xử lý các hoạt động thanh toán bất hợp pháp trên lãnh thổ Việt Nam. Bên cạnh đó, NHNN cũng tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và thanh tra hoạt động cung ứng dịch vụ thanh toán, dịch vụ trung gian thanh toán để kịp thời chỉ đạo, chấn chỉnh các đơn vị trong toàn ngành đảm bảo hệ thống, dịch vụ thanh toán hoạt động ổn định, an toàn và thông suốt.
  Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng được vận hành hoạt động an toàn, hiệu quả và thông suốt. Theo số liệu của NHNN, tính đến cuối tháng 12/2018, Hệ thống thanh toán điện tử đã xử lý khoảng 137.594 nghìn giao dịch, với giá trị đạt khoảng hơn 73 triệu tỷ đồng (ước tính giá trị giao dịch cao gấp 13 lần so với GDP Việt Nam năm 2018). Số lượng và giá trị giao dịch bình quân mà Hệ thống xử lý trong ngày đạt trên 544 nghìn giao dịch/ngày,trên 289 nghìn tỷ đồng/ngày (tăng tương ứng 25% và 24% so với năm 2017).
   Hệ thống thanh toán bù trừ tự động phục vụ các giao dịch thanh toán bán lẻ (ACH) cũng đang trong quá trình thử nghiệm cuối cùng trước khi được vận hành chính thức phục vụ người dân.
   Bên cạnh đó, mạng lưới ATM/POS cũng được các ngân hàng chú trọng đầu tư, nâng cấp, sửa chữa để phục vụ khách hàng. Tính đến cuối tháng 9/2018, trên toàn quốc có khoảng 18.173 ATM và khoảng 294.500 POS (tăng tương ứng 4,5 % và 13% so với cùng kỳ năm 2017) được lắp đặt.
   Các công nghệ, dịch vụ thanh toán cũng đã được hệ thống ngân hàng tích cực áp dụng nhằm giúp việc thanh toán trở nên dễ dàng, thuận tiện hơn.  Thẻ ngân hàng tiếp tục trở thành phương tiện quen thuộc của người dân; chất lượng dịch vụ thẻ cũng được các ngân hàng chú trọng và nâng lên. Trong 9 tháng đầu năm 2018, số lượng giao dịch thanh toán nội địa qua thẻ đạt gần 167 triệu giao dịch (tăng 21% so với cùng kỳ năm 2017) với giá trị giao dịch đạt 442 nghìn tỷ đồng. Một tín hiệu đáng mừng cho thấy, mặc dù tỷ trọng giao dịch rút tiền mặt tại ATM vẫn tăng qua các năm, nhưng tốc độ tăng trong năm 2018 có xu hướng giảm dần (tỷ lệ số lượng, giá trị giao dịch rút tiền mặt qua ATM 9 tháng đầu năm 2017 so với cùng kỳ năm 2016 là 17% và 22%, trong khi đó tỷ lệ này 9 tháng đầu năm 2018 so với cùng kỳ năm 2017 là 12% và 16%).
   Thanh toán điện tử qua Internet, điện thoại di động đạt được kết quả đáng ghi nhận, thu hút số lượng lớn khách hàng sử dụng; trong 9 tháng đầu năm 2018, số lượng giao dịch tài chính qua kênh Internet là hơn 178 triệu giao dịch, với giá trị giao dịch khoảng 11 triệu tỷ đồng (tăng tương ứng 33% và 18% so với cùng kỳ năm 2017); số lượng giao dịch tài chính qua kênh điện thoại di động là gần 122 triệu giao dịch, với giá trị giao dịch gần 1,1 triệu tỷ đồng (tăng tương ứng 29% và 128% so với cùng kỳ năm 2017)...
   Một số ngân hàng thương mại đã nghiên cứu, hợp tác và đưa các công nghệ mới, hiện đại vào hoạt động thanh toán trên thiết bị di động, với việc áp dụng sinh trắc học (vân tay, khuôn mặt, giọng nói…), sử dụng mã phản hồi nhanh (QR Code), công nghệ mã hóa thông tin thẻ (Tokenization), thanh toán phi tiếp xúc, công nghệ mPOS... Đây là các hình thức thanh toán hiện đại, an toàn, tiện lợi, được người tiêu dùng đón nhận tích cực.
   Với sự phát triển của cơ sở hạ tầng phục vụ thanh toán cũng như việc ứng dụng khoa học, công nghệ một cách mạnh mẽ, thanh toán không dùng tiền mặt trong khu vực công không ngừng được thúc đẩy và mở rộng. Trong năm qua, NHNN đã trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Đẩy mạnh thanh toán qua ngân hàng đối với các dịch vụ công: thuế, điện, nước, học phí, viện phí và chi trả các chương trình an sinh xã hội (Quyết định số 241/QĐ-TTg). Việc triển khai Đề án 241 bước đầu đạt được một số kết quả cụ thể như: 50 ngân hàng thỏa thuận phối hợp thu thuế điện tử với Thuế, Hải quan trên phạm vi 63 tỉnh, thành phố và tất cả các quận, huyện trên cả nước; 27 ngân hàng và 10 tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán phối hợp thu tiền điện; 100% cơ sở khám chữa bệnh trực thuộc Bộ Y tế đã bắt đầu triển khai Đề án phối hợp với các ngân hàng để nhờ thu hộ tiền khám chữa bệnh; số người nhận các chế độ BHXH, trợ cấp thất nghiệp qua tài khoản cá nhân chiếm khoảng 21% tổng số người hưởng các chế độ BHXH…
   Trong lĩnh vực thanh toán, đặc biệt là thanh toán không dùng tiền mặt, năm 2019, NHNN dự kiến sẽ tập trung vào 7 nhóm nhiệm vụ lớn, bao gồm:
   1. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển TTKDTM, hạn chế thanh toán bằng tiền mặt phù hợp với thông lệ quốc tế; khuôn khổ pháp lý cho hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán. Phối hợp với Bộ Tài chính để nghiên cứu và công khai chi tiết danh mục giao dịch bắt buộc phải thanh toán qua ngân hàng; nghiên cứu, đề xuất Chính phủ sửa đổi các quy định của pháp luật để khuyến khích TTKDTM đối với các giao dịch về bất động sản.
   2. Triển khai có hiệu quả chiến lược, đề án, dự án thuộc lĩnh vực thanh toán như Đề án phát triển TTKDTM giai đoạn 2016-2020 (theo Quyết định 2545/QĐ-TTg ngày 30/12/2016), Đề án đẩy mạnh thanh toán qua ngân hàng đối với các dịch vụ công: điện, nước, học phí, viện phí và chi trả các chương trình an sinh xã hội (theo Quyết định 241/QĐ-TTg ngày 23/02/2018), Chiến lược giám sát các hệ thống thanh toán giai đoạn 2014-2020.
   3. Đẩy mạnh thanh toán thẻ qua các thiết bị chấp nhận thẻ tại điểm bán (POS); nghiên cứu, áp dụng các ứng dụng công nghệ mới, hiện đại trong thanh toán điện tử như mã phản hồi nhanh (QR code), mã hóa thông tin thẻ (Tokenization), thanh toán di động, thanh toán phi tiếp xúc...;
   4. Chủ động, tích cực phối hợp với các đơn vị cung ứng dịch vụ triển khai dịch vụ TTKDTM, ứng dụng thanh toán điện tử phục vụ cho việc cung cấp dịch vụ công trực tuyến cấp độ 4 và các lĩnh vực như chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, thanh toán tiền điện, học phí, viện phí.
   5. Triển khai các mô hình thanh toán tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa gắn với triển khai Chiến lược Quốc gia về Tài chính Toàn diện tại Việt Nam;; thực hiện thí điểm các mô hình thanh toán mới, các doanh nghiệp công nghệ tài chính (fintech); nghiên cứu và báo cáo Chính phủ phương án cho phép nạp tiền mặt vào ví điện tử không qua tài khoản thanh toán của ngân hàng.
   6. Tăng cường giám sát các hệ thống thanh toán, hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, đảm bảo ổn định, an toàn, hiệu quả; triển khai các biện pháp đảm bảo an ninh, an toàn trong thanh toán điện tử. Tăng cường thanh tra, kiểm tra, phát hiện, xử lý kịp thời các hoạt động thanh toán vi phạm pháp luật.
   7. Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về TTKDTM, giáo dục tài chính; tăng cường các biện pháp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đồng thời nâng cao chất lượng, hiệu quả dịch vụ thanh toán./.
PV