Triển khai nhiều chính sách hỗ trợ tín dụng đối với sản xuất, kinh doanh lúa gạo

08:27-05/03/2019

Bên cạnh hoàn thiện các chính sách, ngành Ngân hàng luôn dành sự quan tâm và ưu tiên vốn, lãi suất cho sản xuất nông nghiệp, nông thôn, trong đó có lúa gạo. Các ngân hàng thương mại đã cam kết cho vay đối với sản xuất, chế biến, tiêu thụ lúa gạo chỉ khoảng 6%/năm.

Để hỗ trợ vốn phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn nói chung và cho người dân, doanh nghiệp tham gia sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu lúa gạo nói riêng, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi đặc thù. Các chính sách luôn được sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện phù hợp với thực tế phát triển của ngành. Bám sát chủ trương của Đảng, Nhà nước, chỉ đạo của Chính phủ về đẩy mạnh phát triển các lĩnh vực ưu tiên, trong đó có lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách, triển khai nhiều chương trình tín dụng, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thuộc lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn nói chung và lúa gạo nói riêng được tiếp cận vốn với lãi suất ưu đãi hợp lý và giảm áp lực tài sản đảm bảo đối với hộ gia đình, cá nhân sản xuất nông nghiệp.

Bên cạnh đó, NHNN cũng điều hành chính sách tiền tệ - tín dụng chủ động, linh hoạt và đồng bộ nhằm tạo điều kiện thuận lợi trong việc tiếp cận vốn tín dụng của doanh nghiệp và người dân, quy định về trần lãi suất cho vay ngắn hạn bằng VNĐ đối với lĩnh vực ưu tiên (hiện nay là 6,5%/năm). Chính sách tỷ giá trung tâm của NHNN thời gian qua tạo thuận lợi cho hoạt đông sản xuất kinh doanh, thu hút đầu tư nước ngoài và hỗ trợ cho các doanh nghiệp xuất khẩu, trong đó có các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu gạo.

NHNN cũng thực hiện các giải pháp hỗ trợ các TCTD mở rộng tín dụng có hiệu quả, phân bổ và điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng cho các TCTD có tỷ trọng cho vay nông nghiệp, nông thôn lớn (từ 10% trở lên).

 Chính phủ luôn quan tâm phát triển nông nghiệp, nông thôn nói chung và cho người dân, doanh nghiệp tham gia sản xuất, kinh doanh xuất khẩu lúa gạo nói riêng.

Ngày 15/8/2018 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 107/2018/NĐ-CP thay thế Nghị định 109/2010/NĐ-CP ngày 04/11/2010 về kinh doanh, xuất khẩu gạo, trong đó có một số nội dung liên quan đến ngành ngân hàng như:

Tại Khoản 3 Điều 15 về bình ổn giá thóc, gạo, hàng hóa trong nước: “Trường hợp giá thóc, gạo hàng hóa giảm quá thấp bất hợp lý, không phù hợp với giá thóc định hướng quy định tại Điều 14 Nghị định này, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với các Bộ: Tài chính, Công Thương, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Hiệp hội Lương thực Việt Nam trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định áp dụng biện pháp cụ thể để điều tiết thị trường, góp phần hạn chế thiệt hại cho người sản xuất”.

Tại khoản 5 Điều 22 về trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: “Chỉ đạo các tổ chức tín dụng chủ động cân đối nguồn vốn đáp ứng kịp thời nhu cầu vay vốn của thương nhân đầu tư xây dựng kho chứa, cơ sở xay xát, chế biến thóc, gạo, cơ sở sấy thóc tại vùng nguyên liệu, thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo xây dựng vùng nguyên liệu, người sản xuất lúa trong vùng nguyên liệu, người sản xuất lúa có liên kết sản xuất, tiêu thụ thóc, gạo với thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo”.

Triển khai Nghị định 107/2018/NĐ-CP của Chính phủ, NHNN đã ban hành Công văn 7378/NHNN-TD ngày 01/10/2018 chỉ đạo các TCTD chủ động cân đối nguồn vốn để cho vay kịp thời các nhu cầu vốn của thương nhân kinh doanh, đầu tư, chế biến thóc, gạo, người sản xuất lúa; đồng thời áp dụng biện pháp cụ thể theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và hướng dẫn của NHNN để điều tiết thị trường trong trường hợp giá thóc, gạo hàng hóa giảm quá thấp, bất hợp lý.

Ngoài chính sách hỗ trợ tại Nghị định 107/2018/NĐ-CP về kinh doanh xuất khẩu gạo, các tổ chức, cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh lúa gạo còn được hưởng các chính sách ưu đãi theo Nghị định 55/2015/NĐ-CP ngày 15/6/2015 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 116/2018/NĐ-CP ngày 7/9/2018. Theo đó: 

(i) Cá nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác, hộ kinh doanh, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và chủ trang trại được tổ chức tín dụng cho vay không có tài sản bảo đảm từ 100 triệu đồng đến 3 tỷ đồng;

(ii) Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có mô hình liên kết, ứng dụng công nghệ cao được tổ chức tín dụng xem xét cho vay không có tài sản bảo đảm đến 70-80% giá trị phương án, dự án sản xuất kinh doanh;

(iii) Khách hàng được cơ cấu lại thời hạn trả nợ, khoanh nợ trong trường hợp gặp rủi ro do nguyên nhân khách quan bất khả kháng, không trả được nợ vay ngân hàng.

Thực hiện Nghị định số 55/2015/NĐ-CP của Chính phủ, NHNN đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng chủ động cân đối nguồn vốn để đáp ứng kịp thời nhu cầu vay vốn cho lĩnh vực nông nghiệp (trong đó có ngành lúa gạo), có chính sách ưu đãi về lãi suất như quy định trần lãi suất cho vay ngắn hạn bằng VND hiện nay tối đa là 6,5%/năm, thấp hơn 1-1,5%/năm so với lãi suất cho vay các lĩnh vực thông thường khác, tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng tiếp cận vốn tín dụng.

Để tăng cường cơ giới hóa và giảm tổn thất trong nông nghiệp theo Quyết định 68/2013/QĐ-TTg ngày 18/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ, các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ gia đình, cá nhân sản xuất, kinh doanh lúa gạo được ngân sách Nhà nước hỗ trợ lãi suất 100% trong hai năm đầu và 50% trong năm thứ ba khi vay vốn tại các ngân hàng thương mại để mua các máy móc thiết bị nhằm giảm tổn thất trong nông nghiệp theo danh mục Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công bố; các tổ chức, cá nhân có dự án đầu tư dây chuyền máy, thiết bị giảm tổn thất trong nông nghiệp được hưởng lãi suất tín dụng đầu tư của Nhà nước và ngân sách nhà nước hỗ trợ phần chênh lệch với lãi suất tín dụng thương mại.

Ngoài ra, để hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu nói chung và xuất khẩu gạo nói riêng trong việc giảm chi phí vay vốn, NHNN đã cho phép các TCTD được cho vay bằng ngoại tệ đối với các khách hàng có nguồn thu ngoại tệ để trả nợ vay (Thông tư 42/2018/TT-NHNN ngày 28/12/2018).

Đầu năm 2019, NHNN đã ban hành Chỉ thị số 01/CT-NHNN ngày 08/01/2019 về tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm của ngành ngân hàng. Theo đó, ngành ngân hàng tiếp tục tập trung tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, nhất là các lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ (trong đó có lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, bao gồm cả ngành lúa gạo), tạo điều kiện thuận lợi trong việc tiếp cận vốn tín dụng của doanh nghiệp và người dân.

Có thể nói, các chính sách tín dụng mà Chính phủ, NHNN ban hành trong thời gian qua cơ bản đã đáp ứng được nhu cầu của lĩnh vực sản xuất, kinh doanh xuất khẩu gạo. ​

Từ sau tết Nguyên đán 2019 đến nay, trước diễn biến không thuận lợi của thị trường xuất khẩu lúa gạo, triển khai Nghị định 107/2018/NĐ-CP của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu gạo, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Công văn 928/NHNN-TD ngày 18/2/2019 chỉ đạo các ngân hàng thương mại cân đối nguồn vốn, tập trung cho vay đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn để doanh nghiệp thu mua thóc, gạo cho nông dân; các ngân hàng phải làm việc trực tiếp, nắm bắt các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp để phối hợp với doanh nghiệp có giải pháp tháo gỡ cụ thể,như: Xem xét đáp ứng đủ nhu cầu vay vốn, đẩy nhanh tiến độ giải ngân, tạo điều kiện để doanh nghiệp kịp thời thu mua thóc, gạo cho người dân. Đồng thời NHNN cũng yêu cầu NHNN chi nhánh 13 tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long phải bám sát diễn biến thị trường lúa gạo, hoạt động tín dụng trên địa bàn để kịp thời tham mưu cho UBND tỉnh, NHNN các giải pháp đẩy mạnh cho vay phát triển ngành lúa gạo một cách hiệu quả.

Với những nỗ lực của toàn hệ thống ngân hàng, thời gian qua, đầu tư tín dụng vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn cũng như lúa gạo đã có sự tăng trưởng rõ rệt, đảm bảo đáp ứng kịp thời vốn cho người dân, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh xuất khẩu lúa gạo.

Theo Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN), đến cuối tháng 12/2018 dư nợ tín dụng đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn toàn quốc đạt khoảng 1,73 triệu tỷ đồng, tăng 21,4% so với cuối năm 2017; đến cuối tháng 01/2019 dư nợ đạt khoảng 1,75 triệu tỷ, tăng 1% so với cuối năm 2018. Trong đó, dư nợ tín dụng nông nghiệp, nông thôn đối với khu vực ĐBSCL đến cuối tháng 12/2018 đạt khoảng 298 nghìn tỷ đồng, chiếm khoảng 17,24% dư nợ nông nghiệp toàn quốc; cuối tháng 01/2019 đạt khoảng 300 nghìn tỷ đồng, tăng 0,3% so với cuối năm 2018.

Riêng đối với ngành lúa gạo, năm 2018 có dư nợ đạt khoảng 99.000 tỷ đồng, tăng 29.789 tỷ đồng (+40%) so với cuối năm 2017; đến cuối tháng 01/2019, dư nợ đạt khoảng 100.000 tỷ đồng (trong đó ĐBSCL đạt 50.000 tỷ đồng, chiếm 50%), tăng 0,8% so với cuối năm 2018.

Tại Hội nghị Thúc đẩy sản xuất, tiêu thụ lúa gạo Đồng bằng sông Cửu Long sáng 26/2 tại Đồng Tháp, các NHTM như Agribank, Vietcombank, Sacombank cam kết cân đối đủ nguồn vốn cho sản xuất, thu mua, tiêu thụ lúa gạo. Theo ông Nghiêm Xuân Thành – Chủ tịch HĐQT Vietcombank, ngân hàng này sẽ dành khoảng trên 9.000 tỷ đồng cho vay các nhu cầu thu mua lúa gạo; ngân hàng này cũng cam kết đủ vốn cho vay sản xuất, tiêu thụ lúa gạo, đẩy mạnh cho vay các doanh nghiệp sản xuất, tiêu thụ lúa gạo có phương án, dự án khả thi; tăng cường làm việc với các doanh nghiệp, đẩy mạnh giải ngân. Vietcombank chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp, nông dân với 3 “không”: Không lợi nhuận trong cho vay, không lợi nhuận trong thanh toán, không lợi nhuận trong mua bán ngoại tệ cho doanh nghiệp xuất khẩu lúa gạo.

Tại Agribank, gần 70% tín dụng của Agribank là dành cho nông nghiệp, nông thôn. Ông Trịnh Ngọc Khánh - Chủ tịch HĐTV Agribank cũng cam kết đảm bảo đủ nguồn vốn, đồng thời hoàn thiện các phương thức, cách thức cho vay, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong tiếp cận vốn. Ông Dương Công Minh – Chủ tịch HĐQT Sacombank cũng “vào cuộc” chỉ đạo kịp thời các chi nhánh, cung cấp thông tin đại diện lãnh đạo ngân hàng để giải quyết các nhu cầu vốn của doanh nghiệp, trong trường hợp có vướng mắc gì thì gửi thông tin lên HĐQT nhằm tạo điều kiện cho người dân trong tiếp cận vốn sản xuất, thu mua, tiêu thụ lúa gạo…

Quỳnh Trang