Tái cơ cấu hệ thống TCTD và xử lý nợ xấu trong giai đoạn mới

14:24-24/06/2020

Theo các chuyên gia kinh tế, một trong những vấn đề cần đặc biệt quan tâm trong giai đoạn tiếp theo của Đề án tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng (TCTD) chính là xử lý nợ xấu để tăng cường hiệu quả cũng như đảm bảo sự lành mạnh, an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng.

Đánh giá về kết quả triển khai Đề án 1058 về tái cơ cấu gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2016-2020, TS. Lê Xuân Nghĩa - Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia nhận định, việc thực hiện Đề án thời gian qua đã đạt được những kết quả tích cực. Trong đó, nổi bật là tỷ lệ nợ xấu nội bảng giảm mạnh xuống dưới 3%. Thậm chí, giai đoạn 2018-2019, có ngân hàng đã xử lý khối lượng nợ xấu bằng cả 5 năm trước đó.

Để tăng cường năng lực tài chính cho các ngân hàng thương mại (NHTM) Nhà nước, bảo đảm thực hiện đúng các quy định về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu đáp ứng mức đủ vốn theo phương pháp tiêu chuẩn chuẩn mực vốn Basel II, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã tích cực chỉ đạo các ngân hàng này thực hiện đồng bộ các giải pháp để bù đắp vốn thiếu hụt. Tiêu biểu, là việc Quốc hội thông qua đề xuất trên của NHNN và chính thức cho phép bổ sung thêm 3.500 tỷ đồng vốn cho Agribank.

Đồng thời, NHNN tiếp tục giám sát các NHTMCP thực hiện Phương án cơ cấu lại đã được phê duyệt, yêu cầu một số ngân hàng rà soát tình hình triển khai, đề xuất sửa đổi, bổ sung phương án cơ cấu lại để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt nhằm khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế trong hoạt động. Đến tháng 3/2020, vốn điều lệ của NHTMCP đạt 286,2 nghìn tỷ đồng, chiếm 46,6% toàn hệ thống, tăng 42,51% so với cuối năm 2016; tổng tài sản đạt 5.252,2 nghìn tỷ đồng, chiếm 42% toàn hệ thống, tăng 53,15% so với cuối năm 2016. Thanh khoản của hệ thống ngân hàng luôn được đảm bảo dồi dào, không có dấu hiệu mất thanh khoản ở bất cứ giai đoạn nào. Đây là điều chưa từng có trong lịch sử ngân hàng Việt Nam. Đặc biệt, lòng tin của người gửi tiền đối với hệ thống ngân hàng ngày càng được củng cố trong giai đoạn đại dịch Covid-19.

Giới chuyên môn đánh giá, bước sang giai đoạn tiếp theo của Đề án tái cơ cấu mới hệ thống TCTD, một trong lực cản cũng là vấn đề cần được đặc biệt quan tâm đó là xử lý nợ xấu, do tỷ lệ nợ xấu còn có thể cao hơn nếu doanh nghiệp chậm hồi phục, thị trường xuất khẩu tiếp tục gián đoạn.

TS. Lê Xuân Nghĩa cho rằng, xử lý nợ xấu, cải thiện chất lượng tài sản là yêu cầu quan trọng nhất đối với Đề án tái cơ cấu hệ thống các TCTD giai đoạn mới. Do đó, các ngân hàng phải có biện pháp khắc phục căn bản nợ xấu, kể cả nợ xấu quá khứ để lại và mới hình thành trong giai đoạn chịu tác động từ Covid-19.

Để đối phó với tình trạng nợ xấu gia tăng, các chuyên gia kinh tế khuyến cáo, bên cạnh tập trung hỗ trợ để khách hàng không rơi vào nhóm nợ xấu, ngân hàng phải chấp nhận giảm lợi nhuận, tăng trích lập dự phòng rủi ro. Đồng thời, phải siết chặt chất lượng tín dụng các khoản vay mới, tránh làm nợ xấu phát sinh thêm.

Tuy nhiên, theo TS. Lê Xuân Nghĩa, tốc độ xử lý nợ xấu nhanh hay chậm phụ thuộc nhiều vào sự phục hồi của thị trường bất động sản vì tài sản đảm bảo cho các khoản nợ chủ yếu là bất động sản.

Bên cạnh đó, một nội dung khác cần được đưa vào Đề án tái cơ cấu giai đoạn tiếp theo được gợi ý là đổi mới căn bản quản trị hoạt động theo hướng số hoá. Hiện tại so với thế giới, hệ thống ngân hàng Việt Nam đang khá chậm chạp trong số hoá hoạt động quản trị. Đây là thách thức lớn đối với ngành Ngân hàng do không chỉ về quản trị mà cả về hệ thống thanh toán, đào tạo lại nhân lực... sẽ cần phải hoạt động trên nền tảng số hoá.

Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, chỉ số hóa mới có thể vừa tạo năng suất lao động mới, vừa tiết giảm chi phí hoạt động. Từ đó, giảm nhẹ gánh nặng nợ xấu trong quá khứ và tương lai duy trì nền tảng tài chính của các NHTM ổn định.

Hiện tại chi phí hoạt động trên tổng chi phí của hệ thống ngân hàng Việt Nam vẫn ở mức 16-18%. Nếu làm tốt được việc số hóa hoạt động có thể giảm về mức khá trong khu vực Đông Nam Á ở mức 12%-14% - ông Nghĩa bày tỏ quan điểm.

Liên quan đến các chuẩn mực an toàn nói chung, một thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia cho rằng, vẫn còn khoảng cách so với chuẩn mực quốc tế. Đơn cử hiện nhiều ngân hàng vẫn chưa đáp ứng hệ số an toàn vốn tối thiểu (CAR) theo chuẩn Basel II.  Do đó, trong đề án tái cơ cấu sắp tới, ngoài quy định đáp ứng đủ về vốn cấp 1, cấp 2 nên cân nhắc đưa yêu cầu về đệm tài chính - khoản vốn dự phòng đối với các ngân hàng.

PV