Hiểu biết đúng về dịch vụ ngân hàng để tránh bẫy “tín dụng đen”

09:10-13/11/2020

Thực tế cho thấy, “tín dụng đen” gây nhiều hệ lụy cho xã hội, đặc biệt ở các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Trong khi đó, một số người dân vẫn chưa nắm được thông tin về sản phẩm, dịch vụ ngân hàng, thường ngại “gõ cửa” ngân hàng vì cho rằng thủ tục nhiều. Do đó, việc tuyên truyền các quy định, chính sách của ngành Ngân hàng, về các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng nhằm nâng cao kiến thức, khả năng tiếp cận sản phẩm dịch vụ tài chính cho người dân, đặc biệt vùng sâu vùng xa, nông thôn, vùng khó khăn là rất quan trọng.

Cho bạn bè vay với lãi suất như nào thì bị cho là tín dụng đen?

Theo Trung tá Ngô Hồng Vương - Đội trưởng Phòng Trọng án Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an), nếu lãi suất cho vay vượt quá 20%/năm thì đó là hành vi vi phạm pháp luật. “Trường hợp người thân của bạn không có những vấn đề như đặc điểm “thông thường” của tín dụng đen thì không coi là “tín dụng đen” - ông Vương nói. Nếu thực hiện những hành vi của “tín dụng đen”, thậm chí có thể bị xử lý hình sự nếu lãi suất trên 100%/năm và thu lời bất chính từ 30 triệu đồng trở lên.

Về mức phạt cho những trường hợp cho vay lãi suất cao hiện nay, Nghị định 167/2013/NĐ-CP quy định: Phạt tiền từ 05-15 triệu đồng đối với hành vi vay tiền có cầm cố tài sản, nhưng lãi suất cho vay vượt quá 150% lãi suất cơ bản do NHNN Việt Nam công bố tại thời điểm cho vay.

Theo Bộ luật Hình sự: “Người nào trong giao dịch dân sự mà cho vay với lãi suất gấp 05 lần mức lãi suất cao nhất quy định trong Bộ luật Dân sự, thu lợi bất chính từ 30 -100 triệu đồng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 50 - 200 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm. Thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng trở lên, thì bị phạt tiền từ 200 triệu - 01 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm”.

Cho vay trực tuyến như thế nào thì bị gọi là “tín dụng đen”?

Liên quan đến các hình thức cho vay qua app, Trung tá Ngô Hồng Vương cho biết: Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào việc cho vay chỉ là sự thay đổi về hình thức tiếp cận, trao đổi và giao dịch cho vay, còn bản chất không khác gì cho vay mặt đối mặt thông thường (khác về ứng dụng công nghệ để thực hiện cho vay). Lãi suất của các hoạt động này vẫn phải tuân thủ quy định của Bộ luật Dân sự là dưới 20%. Tuy nhiên, một số đối tượng thu lãi suất rất cao (trên 100%/năm), hoặc lách quy định bằng cách thu thêm các khoản phí (thực chất là mức lãi suất thu thêm). Nếu cộng cả phí và lãi quy ra lãi suất thực tế có thể lên đến 1.400%/năm (gấp 700 lần so với quy định) hoặc cao hơn.
Để thuận tiện cho việc đòi nợ, các ứng dụng này yêu cầu người nợ phải cho phép truy cập vào danh bạ điện thoại, các tài khoản mạng xã hội, chụp ảnh nhận diện, ảnh Chứng minh nhân dân (CMND) để khi người nợ chậm trả lãi thì chúng sẽ quay sang đòi nợ những người trong danh bạ hoặc gửi tin nhắn đe dọa,  xúc phạm, bôi nhọ đến những người này hoặc đăng trên các tài khoản mạng xã hội để gây áp lực. Hoặc có thể tiếp tục sử dụng các thủ đoạn đòi nợ theo kiểu “xã hội đen” như ném chất bẩn, chất thải, đặt vòng hoa, phun sơn... “Nếu ứng dụng nào có những thủ đoạn như trên thì chính là các đối tượng hoạt động tín dụng đen” – ông Ngô Hồng Vương nhấn mạnh.

Cũng theo Trung tá Ngô Hồng Vương, khi đi vay người dân cần tìm hiểu kỹ các quy định về cho vay của các ứng dụng, lựa chọn ứng dụng cho vay uy tín, chấp hành đúng quy định về lãi suất (dưới 20%/năm), không có các hành vi đòi nợ theo kiểu “xã hội đen”, lăng mạ, xúc phạm, quấy rối người đi vay để tránh gặp phiền hà trong cuộc sống cũng như tránh bị các đối tượng đưa vào vòng xoáy lãi mẹ đẻ lãi con.

Hành vi đòi nợ như thế nào là vi phạm pháp luật?

Liên quan đến vấn đề đòi nợ của một số công ty tài chính, pháp luật quy định rõ công ty tài chính phải minh bạch về lãi suất, việc thu hồi nợ. Cụ thể, Thông tư 18/2019/TT-NHNN sửa đổi Thông tư 43 của NHNN quy định rõ:  “Biện pháp đôn đốc, thu hồi nợ phù hợp với đặc thù của khách hàng, quy định của pháp luật và không bao gồm biện pháp đe dọa đối với khách hàng, trong đó số lần nhắc nợ tối đa 05 (năm) lần/01 (một) ngày, hình thức nhắc nợ, thời gian nhắc nợ do các bên thỏa thuận trong hợp đồng cho vay tiêu dùng nhưng phải trong khoảng thời gian từ 7 (bảy) giờ đến 21 (hai mươi mốt) giờ; không nhắc nợ, đòi nợ, gửi thông tin về việc thu hồi nợ của khách hàng đối với tổ chức, cá nhân không có nghĩa vụ trả nợ cho công ty tài chính, trừ trường hợp có yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật; bảo mật thông tin khách hàng theo quy định của pháp luật”.

Khi khoản nợ không trả được, tổ chức tài chính bán cho công ty thu hồi nợ thì tổ chức tài chính phải thực hiện nghĩa vụ đã cam kết với người dân, trong đó có biện pháp thu hồi nợ. Do đó, người dân cần báo cho công ty có thẩm quyền chức năng, và phải đọc kỹ quy định khi quyết định vay vốn.

Tiếp tục các giải pháp hạn chế tín dụng đen

Trong thời gian tới, để góp phần hạn chế "tín dụng đen", nhất là tại địa bàn nông thôn, bên cạnh các giải pháp ngành Ngân hàng nhằm tăng cường các kênh cung cấp tín dụng chính thức, cần có sự tham gia đồng bộ của các Bộ, ngành, các cấp chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội. Vì vậy, các Bộ, ngành liên quan tiếp tục phối hợp triển khai quyết liệt các giải pháp tuyên truyền tăng cường nhận thức của người dân về phương thức, thủ đoạn, tác hại của “tín dụng đen”; đề ra các giải pháp đồng bộ trong công tác phát hiện, thu thập, củng cố chứng cứ và công tác đánh giá chứng cứ; có chế tài đủ sức răn đe đối với các đối tượng tham gia đường dây, có hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến “tín dụng đen” hoặc các đối tượng tham gia giới thiệu, tuyên truyền cho “tín dụng đen”.

Thượng tướng, Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Thành khẳng định: Cần thực hiện triệt để, nghiêm túc Chỉ thị số 12 của Chính phủ, chủ động phòng chống trong đó phòng là chính. Thứ trưởng Nguyễn Văn Thành chỉ đạo và nhắc nhở lực lượng công an công nghệ cao chủ động phòng chống, xử lý nghiêm các tội phạm sử dụng công nghệ để biến tướng hình thức tín dụng đen. Thứ trưởng cũng yêu cầu trong hoạt động tín dụng cần tập trung vào 3 giảm: giảm thời gian, chi phí và giấy tờ. Tuy nhiên, quan trọng nhất là phải đảm bảo an toàn tín dụng; chính quyền, công an cơ sở phải hỗ trợ để đảm bảo an ninh tín dụng, phát triển bền vững.

Đại diện Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH), bà Trần Lan Phương, Phó Tổng Giám đốc thông tin, dự kiến NHCSXH sẽ đề xuất trình Thủ tướng Chính phủ cho triển khai phương án thí điểm mở rộng tín dụng tiêu dùng đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo để phục vụ các nhu cầu thiết yếu chính đáng của cuộc sống, góp phần đẩy lùi “tín dụng đen”.

Về phía Agribank, ông Phạm Toàn Vượng, Phó Tổng giám đốc cho biết, thời gian tới, để tăng khả năng tiếp cận vốn cho người dân, đặc biệt vùng nông thôn, vùng sâu vùng xa, Agribank sẽ đẩy mạnh hợp tác với cấp ủy, chính quyền, các tổ chức chính trị xã hội tại địa phương trong việc triển khai cho vay qua tổ vay vốn/tổ liên kết nhằm hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng nguồn vốn tín dụng một cách có hiệu quả. Đồng thời, triển khai hoạt động của Điểm giao dịch lưu động bằng ô tô chuyên dùng để cung cấp nhiều sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho người dân khu vực nông nghiệp nông thôn, vùng sâu, vùng xa, đưa hoạt động ngân hàng ngày càng gắn bó với sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương.

Hà Trang