Phí dịch vụ thẻ: Khách hàng chỉ phải trả phí cho dịch vụ sử dụng

13:49-27/04/2017

Việc khách hàng phải trả phí khi sử dụng dịch vụ thẻ được chuyên gia nhìn nhận là bình thường và phù hợp pháp luật, cùng với đó, các ngân hàng cũng không ngừng đầu tư nâng cấp công nghệ và chất lượng dịch vụ. Về phí dịch vụ thẻ, khách hàng không phải trả tất cả các loại phí dịch vụ thẻ mà chỉ phải trả đối với loại dịch vụ mà mình sử dụng.

Hoạt động thanh toán phát triển mạnh mẽ

Theo Vụ Thanh toán (NHNN), hoạt động thanh toán ở Việt Nam thời gian qua đã có bước phát triển mạnh mẽ.

Hành lang pháp lý, các cơ chế, chính sách cho hoạt động thanh toán đã được bổ sung, xác lập và ngày càng hoàn thiện; tạo điều kiện thuận lợi hơn và khuyến khích phát triển TTKDTM, tăng cường quản lý thanh toán bằng tiền mặt và bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán, đáp ứng được yêu cầu của sự phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế.

Bên cạnh đó, hạ tầng kỹ thuật phục vụ cho thanh toán thẻ được cải thiện chất lượng, tập trung đầu tư phát triển, số lượng các máy chấp nhận thẻ (POS) có tốc độ tăng trưởng nhanh; NHNN đã chỉ đạo hoàn thành kết nối liên thông hệ thống ATM/POS trên phạm vi toàn quốc, qua đó thẻ của một ngân hàng đã có thể sử dụng để rút tiền và thanh toán tại hầu hết ATM/POS của các ngân hàng khác, tạo ra tiện ích lớn hơn cho chủ thẻ, góp phần thúc đẩy TTKDTM trong dân cư. Đến cuối năm 2016, trên toàn quốc có trên 263.427 POS được lắp đặt (tăng 407,1% so với cuối năm 2010, chưa kể một số lượng lớn các thiết bị điện tử chấp nhận thẻ trực tuyến). POS hiện đã được lắp đặt tại hầu hết các cơ sở, chuỗi phân phối, bán lẻ, khách sạn lớn, đang mở rộng dần ra các cơ sở y tế, bệnh viện, trường học. Năm 2016, số lượng giao dịch qua POS đạt 97,4 triệu giao dịch (tăng khoảng 529,7% so với năm 2011), giá trị giao dịch đạt 250 nghìn tỷ đồng (tăng 225,4% so với năm 2011), chưa kể một số lượng lớn các giao dịch chấp nhận thẻ trực tuyến.

Các ngân hàng tiếp tục quan tâm, chú trọng đầu tư, cập nhật và phát triển hệ thống thanh toán nội bộ, hệ thống ngân hàng lõi hiện đại. Một số ngân hàng đã chủ động trong việc đầu tư, áp dụng nhiều giải pháp công nghệ thanh toán mới, hiện đại, như xác thực vân tay, sinh trắc học, sử dụng mã QR.

Nhờ đó, các dịch vụ TTKDTM, nhất là thanh toán điện tử,được phát triển mạnh và đa dạng với nhiều sản phẩm, phương tiện mới, an toàn, tiện lợi được khách hàng tin tưởng sử dụng.

Đặc biệt, dịch vụ thanh toán thẻ ngân hàng tiếp tục phát triển, số lượng thẻ phát hành, số lượng và giá trị giao dịch thẻ tăng khá nhanh; đến cuối năm 2016, số lượng thẻ phát hành lũy kế đạt mức trên 111,2 triệu thẻ (trong đó số lượng thẻ  đang lưu hành đạt 81,5 triệu thẻ (thẻ nội địa là 74 triệu thẻ, thẻ quốc tế là 7,5 triệu thẻ).

Ngân hàng tăng cường đảm bảo chất lượng dịch vụ thanh toán

Ngân hàng Nhà nước thường xuyên theo dõi, giám sát và chỉ đạo các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán (TCCUDVTT) đảm bảo chất lượng dịch vụ, an ninh, an toàn trong thanh toán thẻ và hoạt động ATM, POS.

Trong năm 2016, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về đảm bảo an toàn hoạt động thanh toán, NHNN đã tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn ngành ngày 08/9/2016 về “Đảm bảo an ninh, an toàn mạng trong thanh toán điện tử và thanh toán thẻ” thông qua 63 điểm cầu tại NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; phối hợp với Hiệp hội Ngân hàng tổ chức Tọa đàm ngày 23/9/2016 về “Chính sách pháp luật, định hướng phát triển hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt”… nhằm tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến sâu rộng về đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán nói chung, thanh toán thẻ nói riêng. Bên cạnh đó, NHNN đã tăng cường thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về hoạt động thanh toán thẻ và công tác an ninh, an toàn trong thanh toán thẻ.

Đồng thời, để tăng cường công tác đảm bảo an ninh, an toàn trong hoạt động thanh toán nói chung, thanh toán thẻ nói riêng, đầu năm 2017, Thống đốc NHNN đã ban hành Chỉ thị số 03/CT-NHNN ngày 10/01/2017 về việc tăng cường đảm bảo an ninh, an toàn trong thanh toán điện tử và thanh toán thẻ; Quyết định số 488/QĐ-NHNN ngày 27/3/2017 về việc ban hành Kế hoạch ứng dụng công nghệ thông tin của các tổ chức tín dụng giai đoạn 2017-2020 và Quyết định số 630/QĐ-NHNN ngày 31/3/2017 ban hành Kế hoạch áp dụng các giải pháp về an toàn bảo mật trong thanh toán trực tuyến và thanh toán thẻ ngân hàng.

Triển khai các văn bản chỉ đạo của NHNN, các TCUDVTT đã quan tâm đầu tư, đổi mới công nghệ, từng bước hoàn chỉnh hạ tầng công nghệ thông tin cũng như hạ tầng an ninh, bảo mật trong thanh toán thẻ nói riêng; làm tốt công tác truyền thông đến khách hàng về các thủ đoạn của tội phạm thẻ; thông báo và phối hợp với NHNN để xử lý kịp thời các sự cố mất an ninh, an toàn trong thanh toán thẻ. Các TCCUDVTT đã trang bị phần mềm quản lý tập trung, theo dõi đầy đủ tức thời về tình trạng ATM; trang bị hệ thống giám sát giao dịch thanh toán thẻ tức thời; trang bị thiết bị nhằm phát hiện thiết bị trộm cắp thông tin thẻ được gắn trước đầu đọc thẻ; thường xuyên kiểm tra máy ATM mỗi lần tiếp quỹ cũng như đột xuất kiểm tra nhằm đảm bảo an toàn, bảo mật thông tin tại ATM… Một số TCCUDVTT được cấp chứng chỉ đạt chuẩn PCI DSS cho hệ thống phát hành, thanh toán thẻ; chủ động đầu tư, áp dụng các giải pháp công nghệ bảo mật tiên tiến như: giải pháp 3D Secure, công nghệ Tokenization, công nghệ xác thực bằng vân tay, công nghệ xác thực khóa công khai PKI; triển khai hệ thống ghi nhận, cảnh báo các hiểm họa, nguy cơ mất an toàn thông tin; triển khai phần mềm giám sát các giao dịch có nguy cơ rủi ro cao, cảnh báo/chặn giao dịch tự động và thông báo cho khách hàng…

Ngoài ra, để đảm bảo hệ thống thanh toán thẻ hoạt động liên tục, ổn định, các TCCUDVTT đã xây dựng hệ thống dự phòng, sao lưu dữ liệu hàng ngày đảm bảo việc khôi phục lại trong trường hợp có sự cố lớn dẫn đến hệ thống chính bị lỗi; xây dựng và diễn tập các kịch bản ứng phó với các sự cố.

Thu phí dịch vụ thẻ chỉ bù đắp phần nào chi phí

Về phí dịch vụ thẻ, Vụ Thanh toán (NHNN) cho biết, thời gian qua, để đáp ứng nhu cầu giao dịch, thanh toán ngày càng cao của người dân và doanh nghiệp, các ngân hàng đã tăng cường đầu tư, đổi mới công nghệ, ứng dụng công nghệ mới, đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ thanh toán, tích hợp nhiều dịch vụ giá trị gia tăng đối với dịch vụ thẻ (mobile banking, internet banking, SMS banking,...). Tương ứng với mỗi loại sản phẩm, dịch vụ cung ứng cho khách hàng mới ngân hàng cũng tính toán, xác định loại, mức phí phù hợp trên cơ sở cân đối với chi phí và phân khúc thị trường, khách hàng. Bởi vậy, biểu phí dịch vụ thanh toán thẻ của các ngân hàng hiện nay có rất loại phí. Tuy nhiên, khách hàng không phải trả cho tất cả các loại phí đó mà chỉ phải trả đối với loại dịch vụ mà mình sử dụng. Việc ngân hàng thu phí khi cung ứng dịch vụ là phù hợp với pháp luật dân sự, Điều 91 Luật các tổ chức tín dụng 2010.

Đối với phí thẻ ghi nợ nội địa (thẻ ATM), theo Thông tư 35/2012/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước quy định, thông thường mỗi thẻ ATM chỉ chịu chủ yếu một vài loại phí như: rút tiền tại ATM, chuyển khoản nội mạng hoặc ngoại mạng, in sao kê,...

Theo ông Nguyễn Toàn Thắng – Tổng Thư ký Hiệp hội ngân hàng Việt Nam, việc ngân hàng thu phí khi cung ứng dịch vụ là phù hợp với pháp luật, để bù đắp phần nào chi phí đầu tư. Ông cũng nhấn mạnh: “Nếu nhìn vào biểu phí mà các ngân hàng công bố thì có khá nhiều loại phí, nhưng thực tế, khách hàng sử dụng dịch vụ nào thì chỉ phải trả phí dịch vụ đó, ví dụ phí chuyển khoản, hay rút tiền tại ATM”.

Một chuyên gia về thẻ ngân hàng cho rằng, cần phải thu phí ATM vì ngân hàng phải bỏ tiền ra để đầu tư máy móc khoảng 400 - 600 triệu đồng/máy. Ngoài ra, ngân hàng cũng phải có chi phí lắp đặt, bảo trì, an ninh… Tất cả chi phí đó nếu không được bù đắp thì rất khó. Nhiều ý kiến cho rằng, khi người tiêu dùng sử dụng dịch vụ ATM thì việc phải trả phí là bình thường. Song song với đó, các ngân hàng cũng phải chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ thẻ.

Đầu tư hạ tầng kỹ thuật và hoàn thiện chính sách phát triển dịch vụ thẻ

Theo ông Nguyễn Toàn Thắng, để nâng cao chất lượng dịch vụ, công nghệ trong hoạt động thanh toán, đặc biệt là dịch vụ thẻ, ngành Ngân hàng cần tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cơ chế chính sách nhằm phát triển thanh toán không dùng tiền mặt nói chung, thanh toán thẻ nói riêng, đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của người dân và xã hội; phải chú trọng xây dựng, phát triển hạ tầng, công nghệ thanh toán, nhất là ứng dụng những công nghệ mới để gia tăng tiện ích, bảo đảm cho khách hàng thực hiện thanh toán nhanh chóng, tiện lợi và an toàn; tăng cường các biện pháp đảm bảo an ninh, an toàn cho các hệ thống thanh toán điện tử, thanh toán thẻ; đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn và bảo vệ người tiêu dùng trong thanh toán điện tử, thanh toán thẻ…

Vụ Thanh toán (NHNN) cho biết, ngành Ngân hàng đã và đang có những định hướng, giải pháp như: Thứ nhất, kiến tạo hành lang pháp lý, cơ chế chính sách nhằm phát triển thanh toán không dùng tiền mặt nói chung, thanh toán thẻ nói riêng, đáp ứng được yêu cầu của ứng dụng công nghệ thông tin vào lĩnh vực thanh toán và hội nhập kinh tế quốc tế. Thứ hai, xây dựng, phát triển hạ tầng, công nghệ thanh toán nhằm phục vụ cho việc phát triển thanh toán qua thẻ ngân hàng. Trong đó: (i) xây dựng kế hoạch tiếp tục phát triển (cả về số lượng và chất lượng) kết hợp với sắp xếp hợp lý, nâng cao chất lượng, hiệu quả mạng lưới POS; phát triển mạng lưới POS dùng chung, thanh toán POS trên thiết bị di động (mPOS); (ii) Hoàn thiện, tăng cường kết nối giữa hạ tầng thanh toán điện tử của hệ thống ngân hàng với hạ tầng thanh toán của các đơn vị để đáp ứng tốt hơn yêu cầu thanh toán điện tử trong thương mại điện tử, tại các điểm bán lẻ và thanh toán hóa đơn hàng hóa, dịch vụ trực tuyến; (iii) Sớm xây dựng và phát triển Hệ thống bù trừ điện tử tự động cho các giao dịch thanh toán bán lẻ (ACH), trong đó có phục vụ cho thanh toán thẻ. Thứ ba, nâng cao chất lượng, tiện ích của thẻ ngân hàng nhằm phục vụ tốt nhất cho người sử dụng; không ngừng đổi mới và áp dụng công nghệ mới vào lĩnh vực thanh toán thẻ như: áp dụng công nghệ thẻ phi tiếp xúc, thẻ đa năng; (ii) Khuyến khích sử dụng các thiết bị điện tử có tích hợp thẻ ngân hàng để thanh toán hàng hóa, dịch vụ trên các kênh thanh toán điện tử khác nhau; Khuyến khích việc đầu tư, phát triển các phương thức thanh toán điện tử như ngân hàng trực tuyến, thanh toán qua Internet, điện thoại di động, thanh toán phi tiếp xúc; Ban hành các quy định về/liên quan đến xây dựng, triển khai Bộ tiêu chuẩn thẻ chip nội địa và thực hiện Kế hoạch chuyển đổi từ thẻ từ sang thẻ chip tại Việt Nam. Thứ tư, tăng cường các biện pháp đảm bảo an ninh, an toàn cho các hệ thống thanh toán điện tử, thanh toán thẻ. Thứ năm, tăng cường hoạt động giám sát, đảm bảo an ninh, an toàn và tin cậy đối với các hệ thống thanh toán điện tử, thanh toán thẻ; tổ chức triển khai Chiến lược giám sát các hệ thống thanh toán tại Việt Nam đến năm 2020 nhằm tăng cường hoạt động giám sát đối với các hệ thống thanh toán điện tử theo các nguyên tắc giám sát quốc tế, bảo bảo các hệ thống thanh toán hoạt động an toàn, hiệu quả. Thứ sáu, đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, đào tạo, hướng dẫn và bảo vệ người người tiêu dùng trong thanh toán điện tử, thanh toán thẻ: (i) Đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền, quảng bá, phổ biến, hướng dẫn, giáo dục tài chính, nhằm nâng cao nhận thức và củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp về lợi ích và hiệu quả của thanh toán điện tử, thanh toán thẻ, tạo sự chuyển biến căn bản của người dân về TTKDTM, thanh toán thẻ, thanh toán điện tử và thói quen sử dụng tiền mặt hiện nay; (ii) Đánh giá, hoàn thiện khuôn khổ giám sát, pháp lý, tăng cường phối hợp trong việc bảo vệ người tiêu dùng các dịch vụ thanh toán thẻ, thanh toán điện tử. Thứ bảy, tăng cường cơ chế phối hợp thúc đẩy thanh toán điện tử, thanh toán thẻ: (i) Triển khai thực hiện có hiệu quả Thỏa thuận hợp tác liên Bộ (NHNN - Bộ Tài chính - Công Thương) để đẩy mạnh phát triển thanh toán thẻ, thanh toán điện tử; Ban hành, triển khai thực hiện có hiệu quả các thỏa thuận, biên bản hợp tác, phối hợp song phương hoặc đa phương giữa các bộ, ngành liên quan để đẩy mạnh phát triển thanh toán điện tử, xây dựng và ban hành các đề án, chính sách, chương trình thúc đẩy phát triển thanh toán điện tử tại các doanh nghiệp, đơn vị bán lẻ hàng hoá và dịch vụ nhằm thúc đẩy thương mại điện tử phát triển; (iii) Đẩy mạnh hợp tác quốc tế để nhận được hỗ trợ kỹ thuật, tư vấn, học hỏi kinh nghiệm, mô hình dự án đã triển khai thành công và nguồn tài chính cần thiết phục vụ phát triển TTKDTM, thanh toán thẻ.

Thanh Lan