Sẽ có quy định mới về thanh toán không dùng tiền mặt

08:15-08/11/2019

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đang dự thảo Nghị định quy định về thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM), thay thế Nghị định 101/2012/NĐ-CP.

Theo NHNN, sau khi có hiệu lực thi hành (ngày 26/3/2013), các quy định tại Nghị định 101/2012/NĐ-CP về TTKDTM đã góp phần quan trọng trong hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cơ bản cho công tác TTKDTM. Qua hơn 6 năm triển khai thực hiện, Nghị định đã đem lại nhiều chuyển biến tích cực trong hoạt động thanh toán của nền kinh tế, thúc đẩy TTKDTM đi vào cuộc sống, hạn chế dần các thói quen sử dụng tiền mặt trong thanh toán, bảo đảm thực thi có hiệu quả các quy định pháp luật trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng.

Tuy nhiên, trước sự phát triển nhanh, mạnh mẽ của công nghệ thông tin, cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, xu hướng hội nhập toàn cầu của nền kinh tế và nhu cầu của thực tiễn đòi hỏi phải nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước nhằm ngăn chặn các rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động thanh toán, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng, bảo vệ tính riêng tư dữ liệu của khách hàng, ngăn chặn đối phó với những nguy cơ về an ninh mạng, thúc đẩy sự đổi mới và cạnh tranh, các quy định về TTKDTM hiện hành bộc lộ một số bất cập và cần được tiếp tục bổ sung, chỉnh sửa.

Việc ban hành Nghị định thay thế Nghị định 101/2012/NĐ-CP là việc làm cần thiết và kịp thời để giải quyết các vấn đề bất cập đáp ứng nhu cầu thực tiễn và theo kịp xu thế phát triển của nền kinh tế.

Dự thảo Nghị định mới quy định về hoạt động TTKDTM: mở và sử dụng tài khoản thanh toán; dịch vụ TTKDTM; dịch vụ TGTT; tổ chức, quản lý và giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng.

Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số nội dung so với Nghị định 101 về thanh toán quốc tế như: sửa đổi, bổ sung làm rõ khái niệm thanh toán quốc tế; bổ sung vai trò quản lý các giao dịch thanh toán quốc tế tại Điều 4 quy định trách nhiệm quản lý nhà nước của NHNN về hoạt động TTKDTM; bổ sung một số quy định về thanh toán quốc tế tại Điều 5 để đáp ứng nhu cầu thực tiễn cũng như theo kịp sự phát triển của công nghệ trong thời đại cuộc cách mạng 4.0 nhằm đem lại tiện lợi nhất cho khách hàng cũng như nâng cao vai trò nhà nước trong quản lý các luồng giao dịch xuyên biên giới an toàn và có hiệu quả.

Bổ sung các mô hình hợp tác kết nối: ngân hàng được cấp phép cung ứng dịch vụ ngoại hối trên thị trường quốc tế được hợp tác với các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán nước ngoài; tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán chỉ được hợp tác với các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán nước ngoài để hỗ trợ ngân hàng được phép thực hiện các giao dịch thanh toán quốc tế; việc hợp tác này phải được sự chấp thuận bằng văn bản của NHNN và việc chấp thuận bằng văn bản thực hiện theo quy định của NHNN.

Bổ sung quy định: các bên liên quan thanh toán quốc tế có trách nhiệm cung cấp thông tin đầy đủ kịp thời và đáp ứng các yêu cầu của các cơ quan quản lý nhà nước theo quy định của pháp luật Việt Nam nhằm quản lý các luồng giao dịch xuyên biên giới.

Bổ sung quy định về tiền điện tử: khái niệm tiền điện tử; các hình thức thể hiện của tiền điện tử là ví điện tử, thẻ trả trước (prepaid card), tiền di động (Mobile - Money); Đối tượng cung ứng tiền điện tử bao gồm: ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài (thẻ trả trước) và tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán (ví điện tử, tiền di động).

Đồng thời, Dự thảo cũng bổ sung các hành vi bị cấm: cho thuê, cho mượn tài khoản thanh toán nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng tài khoản thanh toán của người khác để hoạt động phi pháp, các hành vi liên quan đến dịch vụ TGTT và dịch vụ thanh toán không qua tài khoản của khách hàng, hoạt động đại lý thanh toán...

Liên quan đến dịch vụ TTKDTM, kế thừa các nội dung tại quy định hiện hành của Nghị định 101, dự thảo Nghị định bổ sung thêm một số nội dung: Nguyên tắc xử lý các giao dịch thanh toán qua tài khoản của khách hàng và không qua tài khoản của khách hàng bằng đồng Việt Nam giữa các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phải được xử lý, chuyển mạch qua hệ thống thanh toán quốc gia hoặc qua tổ chức được NHNN cấp Giấy phép; hoạt động cung ứng dịch vụ thanh toán không qua tài khoản thanh toán của khách hàng; hoạt động đại lý thanh toán…

Dự thảo cũng quy định một số nội dung về hoạt động giám sát như: Giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng trong nền kinh tế; Giám sát dịch vụ thanh toán qua tài khoản của khách hàng; Giám sát hoạt động cung ứng dịch vụ thanh toán không qua tài khoản của khách hàng của Doanh nghiệp cung ứng dịch vụ bưu chính công ích; Giám sát hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán. Cụ thể, NHNN có trách nhiệm xây dựng chiến lược, chính sách và các quy định về giám sát các hệ thống thanh toán quan trọng trong nền kinh tế để đảm bảo sự hoạt động ổn định, an toàn và hiệu quả của các hệ thống thanh toán quan trọng trong nền kinh tế.

Cùng với đó, NHNN quy định tiêu chí và xác định các hệ thống thanh toán quan trọng chịu sự giám sát của NHNN. NHNN giám sát các hệ thống thanh toán bằng các biện pháp giám sát từ xa, kiểm tra tại chỗ và các biện pháp khác khi cần thiết.

NHNN có quyền yêu cầu tổ chức vận hành, ngân hàng quyết toán, các thành viên tham gia hệ thống thanh toán cung cấp thông tin liên quan đến hệ thống thanh toán.

Tổ chức vận hành, ngân hàng quyết toán, thành viên tham gia hệ thống thanh toán có trách nhiệm cung cấp thông tin liên quan đến hệ thống thanh toán theo yêu cầu của NHNN.

Các tổ chức vận hành, ngân hàng quyết toán hệ thống thanh toán có trách nhiệm chấp hành các quy định và thực hiện các khuyến nghị về giám sát của NHNN; ban hành các quy định nội bộ về kiểm soát rủi ro và đảm bảo sự hoạt động liên tục của hệ thống.

PV