Trang Chủ
Luật Bảo hiểm tiền gửi (BHTG) 2025 có hiệu lực từ ngày 1/5/2026 có tác động trực tiếp đến toàn bộ hệ thống tổ chức tín dụng (TCTD) – thành viên, hội viên của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA). Nhân dịp này, phóng viên đã phỏng vấn TS. Nguyễn Quốc Hùng - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VNBA - về những điểm mới then chốt của Luật và trách nhiệm của các TCTD trong triển khai thực thi.
PV: Thưa ông, thời gian qua, lĩnh vực ngân hàng với khối lượng văn bản pháp lý lớn được ban hành, trong đó có Luật BHTG 2025. Từ góc độ của Hiệp hội, ông đánh giá thế nào về vị trí của Luật BHTG 2025 trong bức tranh hoàn thiện pháp lý đó?
TS. Nguyễn Quốc Hùng: Có thể nói, thời gian qua ngành Ngân hàng đã tham mưu Chính phủ trình Quốc hội thông qua 3 bộ luật quan trọng, ban hành 19 nghị định và để triển khai thi hành đồng bộ luật và nghị định, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành hàng trăm thông tư hướng dẫn nhằm tạo nên hành lang pháp lý vững chắc cho thị trường. Trong bức tranh đó, Luật BHTG 2025 giữ một vị trí quan trọng bởi Luật này không chỉ bảo vệ người gửi tiền mà còn tác động trực tiếp đến tất cả các TCTD nói chung và TCTD hội viên nói riêng. Luật BHTG 2025 ra đời đã giải quyết căn bản những tồn đọng, từ quyền nghĩa vụ của tổ chức tham gia BHTG đến hạn mức chi trả, phí BHTG và thời điểm phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm của Luật BHTG 2012. Trong đó, một trong những điểm nghẽn lớn nhất được giải quyết là chi trả bảo hiểm không còn phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả phá sản. Đây là nội dung các TCTD và người gửi tiền đều trông đợi.
PV: Ông có thể phân tích sâu hơn về những điểm mới của Luật BHTG 2025 có tác động lớn nhất đến hoạt động của các TCTD là hội viên của VNBA?
TS. Nguyễn Quốc Hùng: Nhìn từ góc độ của các TCTD, tôi thấy có ba nhóm thay đổi quan trọng nhất.
Nhóm thứ nhất, Điều 19 Luật BHTG 2025 cho phép Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam căn cứ vào tình hình thực tế để quy định mức phí bảo hiểm đồng hạng hoặc phân biệt phù hợp với đặc thù của hệ thống TCTD trong từng thời kỳ. Đây là bước tiến quan trọng hướng tới nguyên tắc tùy theo mức độ rủi ro để quy định mức phí sao cho công bằng và linh hoạt trên tinh thần TCTD nào hoạt động tốt thì tỷ lệ phí thấp và ngược lại.
Nhóm thứ hai, thời điểm phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm được mở rộng, do đó người gửi tiền được tiếp cận khoản bảo hiểm sớm hơn nhiều so với trước, giảm thiểu rủi ro tâm lý và nguy cơ rút tiền hàng loạt không một TCTD nào muốn xảy ra, kể cả những tổ chức lành mạnh.
Nhóm thứ ba, vai trò của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam dược nâng lên, theo đó tổ chức này có trách nhiệm tham gia trong việc đánh giá tính khả thi phương án phục hồi, phương án sáp nhập, hợp nhất, chuyển nhượng toàn bộ phần vốn góp và tham gia xây dựng phương án phá sản của TCTD bị kiểm soát đặc biệt
PV: Về hạn mức chi trả tiền bảo hiểm - một nội dung được dư luận và Quốc hội rất quan tâm - ông đánh giá như thế nào về phương án mà cơ quan quản lý đang hướng tới?
TS. Nguyễn Quốc Hùng: Một trong những điểm mới của Luật BHTG 2025 là trao quyền cho Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định hạn mức chi trả theo từng thời kỳ. Hiện nay, hạn mức trả tiền bảo hiểm là 125 triệu đồng chưa phù hợp với thực tế. Theo tôi được biết, thời gian tới Ngân hàng Nhà nước sẽ nâng hạn mức chi trả tiền bảo hiểm lên đến 350 triệu đồng. Đây là mức điều chỉnh hợp lý và từng bước gần hơn với thông lệ quốc tế. Quan trọng hơn, tỷ lệ hạn mức chi trả bảo hiểm tiền gửi so với GDP bình quân đầu người đạt 2,8 lần - từng bước tiệm cận xu hướng toàn cầu là 3,3 lần.
PV: Với những điểm tích cực như ông vừa đề cập, theo ông, các TCTD cần lưu ý những gì khi thực thi Luật BHTG 2025?
TS. Nguyễn Quốc Hùng: Từ kinh nghiệm phối hợp với các hội viên trong triển khai pháp luật, tôi nhấn mạnh ba nhóm nội dung cần lưu ý.
Thứ nhất, cần nắm chắc các nghĩa vụ cụ thể và thời hạn thực hiện để nộp phí BHTG theo định kỳ hàng quý, thời gian nộp phí chậm nhất vào ngày 20 của tháng đầu tiên của quý kế tiếp.
Thứ hai, minh bạch thông tin với người gửi tiền. Các TCTD có trách nhiệm thông báo rõ ràng cho khách hàng về quyền lợi bảo hiểm, hạn mức chi trả, các loại tiền gửi được và không được bảo hiểm. Đây không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là công cụ xây dựng niềm tin khách hàng, tài sản quý giá nhất của một TCTD.
Thứ ba, phối hợp với Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam trong kiểm tra và giám sát. Trong quá trình kiểm tra giám sát nếu phát hiện sai phạm Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam kiến nghị Ngân hàng Nhà nước xử lý hành vi vi phạm. Các TCTD cần xem Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam là đối tác đồng hành trong việc góp phần bảo đảm hoạt động an toàn lành mạnh của TCTD. Sự phối hợp chủ động và thực chất giúp phát hiện sớm rủi ro, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời.
PV: Xin ông cho biết VNBA đóng vai trò thế nào trong việc hỗ trợ các hội viên thực thi Luật BHTG 2025?
TS. Nguyễn Quốc Hùng: Từ năm 2026 trở đi, trách nhiệm của Hiệp hội trong việc lắng nghe thực tiễn hoạt động của các TCTD để phản ánh tới cơ quan quản lý nhà nước càng trở nên quan trọng. Khi các văn bản pháp luật đi vào thực tiễn, nếu phát sinh vướng mắc ảnh hưởng đến hoạt động của TCTD và khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế, Hiệp hội kịp thời tổng hợp phản ánh, kiến nghị đến cơ quan quản lý nhà nước sửa đổi, bổ sung cho phù hợp.
Với Luật BHTG 2025, Hiệp hội luôn đồng hành và phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam tham gia tổ chức các hội thảo, tọa đàm chuyên đề để các hội viên nắm vững nội dung Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành, đặc biệt là các thông tư của Ngân hàng Nhà nước về mức phí, hạn mức chi trả tiền bảo hiểm và quy trình kiểm tra của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam…Đồng thời, thiết lập kênh thu thập phản hồi thường xuyên từ hội viên về những vướng mắc phát sinh khi thực thi, từ đó tổng hợp, kiến nghị kịp thời với cơ quan quản lý. Chúng tôi xác định đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong năm đầu triển khai Luật BHTG 2025.
PV: Với vai trò là người đại diện cho cộng đồng các TCTD, ông có thông điệp gì muốn chia sẻ về mối quan hệ giữa hệ thống ngân hàng và chính sách BHTG trong giai đoạn mới?
TS. Nguyễn Quốc Hùng: Tôi muốn nhấn mạnh một điều: BHTG không phải gánh nặng chi phí của TCTD mà là công cụ bảo vệ chính hoạt động của TCTD. Với quy mô tiền gửi được bảo hiểm đã vượt 10 triệu tỷ đồng và gần 139 triệu người gửi tiền trên cả nước, hệ thống BHTG thực sự là một trụ cột của niềm tin vào hệ thống tài chính quốc gia. Các TCTD thực thi tốt Luật BHTG 2025 chính là đang đầu tư cho chính mình - đầu tư vào niềm tin của khách hàng, vào sự ổn định của hệ thống và vào nền tảng bền vững cho mục tiêu tăng trưởng hai con số mà ngành Ngân hàng được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ dẫn dắt trong giai đoạn 2026–2030.
PV: Trân trọng cảm ơn ông!
MH (thực hiện)
