Trang Chủ
Theo Phó Thống đốc thường trực Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Đào Minh Tú, trong 4 tháng qua, NHNN đã 2 lần giảm lãi suất điều hành. Việc 2 lần hạ lãi suất điều hành trong thời gian ngắn vừa tạo thông điệp, vừa tạo định hướng cho các ngân hàng thương mại (NHTM) trong việc giảm lãi suất huy động cũng như hạ lãi suất cho vay.
Cụ thể, trong hơn 2 tháng đầu năm 2023, NHNN giữ nguyên các mức lãi suất điều hành trong bối cảnh lãi suất thế giới tiếp tục tăng và neo ở mức cao, diễn biến lạm phát trong nước và quốc tế vẫn khó lường. Tuy nhiên, trong nước, lạm phát mặc dù tăng nhưng có xu hướng chậm lại, tăng trưởng kinh tế còn nhiều khó khăn; thanh khoản của các tổ chức tín dụng (TCTD) dư thừa, đáp ứng nhu cầu thanh toán của nền kinh tế; tỷ giá diễn biến ổn định, NHNN mua được ngoại tệ bổ sung dự trữ ngoại hối nhà nước; đồng thời, các TCTD cũng đã nỗ lực tiết giảm chi phí, giảm mặt bằng lãi suất huy động. Để tiếp tục thực hiện chủ trương của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giảm lãi suất cho vay nhằm tháo gỡ khó khăn cho nền kinh tế, doanh nghiệp và người dân, NHNN đã điều chỉnh giảm 2 lần các mức lãi suất với mức giảm 0,3-1%/năm trong tháng 3 và 4/2023. Cụ thể: giảm 0,5%/năm lãi suất tái cấp vốn; giảm 1%/năm mức lãi suất chiết khấu, lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt vốn trong thanh toán bù trừ của NHNN đối với TCTD; giảm 0,5%/năm lãi suất tối đa tiền gửi bằng VND kỳ hạn dưới 6 tháng; giảm 1,0%/năm mức lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa bằng VND của TCTD đối với khách hàng vay để đáp ứng nhu cầu vốn phục vụ một lĩnh vực, ngành kinh tế (giảm từ 5,5%/năm xuống 4,5%/năm).
Việc tiếp tục điều chỉnh giảm các mức lãi suất điều hành là giải pháp linh hoạt, phù hợp với điều kiện thị trường hiện nay để thực hiện mục tiêu phục hồi tăng trưởng kinh tế của Quốc hội và Chính phủ, qua đó tiếp tục định hướng giảm mặt bằng lãi suất thị trường, qua đó định hướng TCTD giảm lãi suất cho vay góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và nền kinh tế.
Cùng với việc điều chỉnh giảm các mức lãi suất điều hành nêu trên, NHNN đã thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp để phấn đấu giảm lãi suất cho vay nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân theo tinh thần chỉ đạo của Quốc hội và của Chính phủ. Cụ thể: (i) Chỉ đạo TCTD duy trì mặt bằng lãi suất huy động ổn định, hợp lý, phù hợp với khả năng cân đối vốn, khả năng mở rộng tín dụng lành mạnh và năng lực quản lý rủi ro; không làm ảnh hưởng đến sự ổn định của thị trường tiền tệ và mặt bằng lãi suất thị trường. Chỉ đạo TCTD kiểm soát chặt chẽ lãi suất tiền gửi để giữ ổn định mặt bằng lãi suất thị trường; (ii) Tiếp tục khuyến khích TCTD tiết giảm chi phí để ổn định mặt bằng lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh; (iii) Tháng 2/2023, NHNN làm việc với các NHTM đề nghị tiếp tục giảm lãi suất tiền gửi để có điều kiện giảm lãi suất cho vay hỗ trợ khách hàng giảm chi phí tài chính.
Trên cơ sở điều hành và chỉ đạo của NHNN, đến nay, về cơ bản mặt bằng lãi suất đã ổn định, lãi suất phát sinh mới có xu hướng giảm dần. Trong 4 tháng đầu năm, các NHTM đã có 2 đợt giảm lãi suất cho vay. “Các TCTD đã giảm lãi suất huy động bình quân từ 1-1,2%, còn giảm lãi suất cho vay chung trong cả hệ thống ngân hàng khoảng 0,5 - 0,65%. Riêng các NHTM nhà nước, mức giảm tích cực hơn, khi lãi suất huy động giảm từ 1-1,5%, lãi suất cho vay giảm từ 1,5-2%” - Phó Thống đốc Đào Minh Tú thông tin.
Theo thống kê, lãi suất tiền gửi bình quân phát sinh mới của các NHTM ở mức từ 6,0-6,1%/năm (cộng tất cả các kỳ hạn chia bình quân); lãi suất cho vay bình quân VND phát sinh mới của các NHTM ở mức khoảng 9-9,2%/năm.
Theo Phó Thống đốc thường trực NHNN Đào Minh Tú, chính sách hạ lãi suất được ngành Ngân hàng triển khai quyết liệt, tích cưc. Đây cũng là một trong tám chính sách, giải pháp mà ngành Ngân hàng đã và đang triển khai trong những tháng đầu năm nay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi sản xuất kinh doanh, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Cụ thể: NHNN đã điều hành chính sách tiền tệ nhằm tạo ổn định giá trị đồng tiền, đảm bảo ổn định tỷ giá - đây là điều kiện tiên quyết; tạo dư địa, đủ lượng tín dụng (khoảng 14,5%) cung ứng cho nền kinh tế; luôn bảo đảm tính thanh khoản cho nền kinh tế cũng như tính thanh khoản của các TCTD (hiện thanh khoản hệ thống đang rất dồi dào); tạo điều kiện, góp phần tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản, trái phiếu; triển khai chương trình 120 nghìn tỷ đồng cho vay nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ; chính sách cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ khi doanh nghiệp khó khăn (triển khai Thông tư 02/2023/TT-NHNN ngày 23/4/2023 quy định về việc TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ nhằm hỗ trợ khách hàng gặp khó khăn); chỉ đạo NHTM cắt giảm chi phí, thủ tục, hỗ trợ doanh nghiệp; cuối cùng là chính sách giảm lãi suất.
Phó Thống đốc Đào Minh Tú cho hay, thời gian tới, NHNN tiếp tục theo dõi sát diễn biến tiền tệ trong nước, quốc tế, dự báo lạm phát và lãi suất thị trường để điều hành lãi suất phù hợp với cân đối vĩ mô, lạm phát và mục tiêu chính sách tiền tệ; đồng thời tiếp tục khuyến khích các TCTD triển khai các giải pháp tiết giảm chi phí để giảm mặt bằng lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, người dân phục hồi và phát triển sản xuất, kinh doanh, vừa tạo điều kiện mở rộng, đẩy mạnh hơn nữa tín dụng từ nay đến cuối năm.
Thực tế, kinh tế Việt Nam phụ thuộc chủ yếu vào nguồn vốn của hệ thống ngân hàng (tỷ lệ tín dụng/GDP cuối năm 2022 ở mức 125,34%), trong khi nhu cầu vốn để phát triển kinh tế ở mức cao, tạo áp lực lên lãi suất cho vay. Sau dịch Covid-19, kinh tế phục hồi trở lại nên nhu cầu vốn cho sản xuất kinh doanh gia tăng, hệ thống ngân hàng sử dụng tối đa nguồn huy động cho phép để đáp ứng vốn cho nền kinh tế. Hệ thống ngân hàng chủ yếu huy động vốn ngắn hạn nhưng vẫn phải đáp ứng các nhu cầu cho vay trung và dài hạn đã tạo sức ép lên lãi suất huy động. Đồng thời, áp lực gia tăng lãi suất luôn tồn tại tại Việt Nam do độ mở kinh tế lớn, biến động của thị trường tài chính, tiền tệ thế giới tác động nhanh lên lãi suất, tỷ giá trong nước.
Trên thế giới, mặt bằng lãi suất gia tăng trong năm 2022 và vẫn ở mức cao trong các tháng đầu năm 2023. Các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới vẫn tiếp tục lộ trình thắt chặt chính sách tiền tệ và duy trì lãi suất ở mức cao, Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) đã 10 lần tăng lãi suất, hiện lãi suất chính sách của FED ở mức 5,0-5,25%/năm; Với NHTW châu Âu (ECB), lãi suất tái cấp vốn là 3,5%/năm, lãi suất tiền gửi là 3,0%. Áp lực lạm phát trong nước hiện hữu, tiềm ẩn, khiến người dân kỳ vọng lãi suất thực dương nên ngân hàng khó giảm lãi suất để thu hút tiền gửi.
Bên cạnh nguồn vốn từ hệ thống ngân hàng, Việt Nam cần những giải pháp đồng bộ để thị trường vốn phát triển an toàn, lành mạnh, trong đó có hoàn thiện hành lanh pháp lý phát triển thị trường trái phiếu, chứng khoán… Đồng thời cần thể chế hoá và đa dạng hoá đối tượng tham gia thị trường vốn bằng cách phát triển và kêu gọi sự tham gia của các đối tượng khác như khuyến khích các quỹ hưu trí, các công ty bảo hiểm và các loại hình nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư chuyên nghiệp khác, trong đó có các nhà đầu tư quốc tế.
