Trang Chủ
Bẫy tín dụng đen đội lốt ứng dụng tài chính
Một trong những hình thức lừa đảo phổ biến hiện nay là các ứng dụng vay tiền và đầu tư tài chính trực tuyến. Với những lời quảng cáo như “không cần thế chấp”, “giải ngân nhanh”, “lãi suất thấp”, các ứng dụng này dễ dàng tiếp cận những người dùng đang cần tiền gấp để chi tiêu dịp cuối năm.
Theo ghi nhận, các đối tượng thường tận dụng hình ảnh công nghệ hiện đại, giao diện ứng dụng chuyên nghiệp, cùng những thông tin quảng cáo hấp dẫn để tạo niềm tin ban đầu. Không ít người lầm tưởng đây là các sản phẩm tài chính hợp pháp, được bảo chứng bởi tổ chức uy tín, dẫn tới chủ quan khi tham gia.
Từ các ứng dụng vay tiền trực tuyến, nền tảng đầu tư tài chính online cho đến những lời mời gọi gửi tiết kiệm lãi suất cao bất thường, các “bẫy” lừa đảo xuất hiện dày đặc trên Facebook, Zalo, Telegram...thậm chí qua tin nhắn và cuộc gọi giả danh nhân viên ngân hàng. Nhiều nạn nhân chỉ sau vài thao tác chuyển tiền đã mất trắng số tiền tích góp, đặc biệt trong giai đoạn cận Tết, khi nhu cầu tài chính tăng cao và tâm lý dễ chủ quan.
Thực chất, nhiều ứng dụng hoạt động theo mô hình tín dụng đen trá hình. Lãi suất không được thể hiện đầy đủ mà bị “ẩn” trong hàng loạt khoản phí. Khi cộng dồn, số tiền người vay phải trả cao gấp nhiều lần so với khoản vay ban đầu. Đáng lo ngại hơn, người dùng còn bị yêu cầu cung cấp quyền truy cập danh bạ, hình ảnh, dữ liệu cá nhân, tiềm ẩn nguy cơ bị quấy rối, đe dọa nếu chậm trả nợ.
Song song với đó, các app và nhóm đầu tư tài chính online cũng nở rộ, đưa ra mức lãi suất 0,5–2%/ngày, tương đương hàng trăm phần trăm mỗi năm, kèm cam kết “sinh lời đều”, “rút tiền linh hoạt”. Để tạo vỏ bọc, các đối tượng gắn hoạt động đầu tư với những thuật ngữ thời thượng như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, khai thác đám mây, tín chỉ carbon…
Kịch bản chung là trả lãi trong giai đoạn đầu để tạo niềm tin. Khi người tham gia tăng số tiền đầu tư hoặc muốn rút cả gốc lẫn lãi, các đối tượng bắt đầu viện cớ nâng cấp hệ thống, lỗi cổng thanh toán, đồng thời yêu cầu nộp thêm phí để mở khóa rút tiền. Sau khi nạn nhân chuyển thêm tiền, nhóm chat bị xóa, tài khoản bị chặn và các đối tượng biến mất không dấu vết.
Giả danh ngân hàng, tổ chức tài chính uy tín
Không chỉ dừng ở các ứng dụng vay và đầu tư, hình thức mạo danh ngân hàng, tổ chức tài chính uy tín để lừa đảo gửi tiền cũng gia tăng mạnh vào thời điểm cận Tết. Các đối tượng lập website, fanpage, hội nhóm với giao diện, logo, giấy tờ giả mạo tinh vi, chào mời các gói “gửi tiết kiệm online”, “chương trình ưu đãi đặc biệt cuối năm” với lãi suất lên tới 18–20%/năm, kèm cam kết “không rủi ro”, “rút gốc linh hoạt”.
Theo cơ quan chức năng, đây là thủ đoạn đang được nhiều nhóm tội phạm công nghệ cao sử dụng, đặc biệt trên các nền tảng mạng xã hội và ứng dụng nhắn tin.
Để đánh lừa nạn nhân, các đối tượng tạo lập ứng dụng, website giả hiển thị số dư và tiền lãi ảo, khiến người gửi tin rằng khoản tiền đang sinh lời. Khi người dân yêu cầu rút tiền, các lý do như “đóng phí tất toán”, “nộp thuế”, “phí xác minh” lần lượt được đưa ra. Sau đó, các đối tượng cắt đứt liên lạc và chiếm đoạt toàn bộ số tiền.
Theo các chuyên gia, tội phạm lừa đảo thường khai thác hai trạng thái tâm lý phổ biến là tâm lý tuân thủ và tâm lý được lợi. Những yêu cầu mang tính bắt buộc như cập nhật VNeID, đổi căn cước công dân (CCCD), bổ sung mã số thuế…dễ khiến người dân lo ngại vi phạm quy định và vội vàng làm theo. Trong khi đó, các lời mời gọi “nhận tiền hỗ trợ”, “quà tri ân”, “khuyến mại dịp Tết” lại đánh vào cảm giác được lợi, kèm theo áp lực thời gian để nạn nhân mất cảnh giác.
Điểm chung của các thủ đoạn này là tạo cảm giác khẩn cấp, buộc người dân phải hành động ngay. “Càng gấp, càng phải chậm lại. Khi gặp những yêu cầu khẩn cấp, người dân cần bình tĩnh kiểm tra, xác minh thông tin; tuyệt đối không nhấp vào đường link lạ, không cung cấp mã OTP, không chia sẻ số CCCD, số điện thoại hay bất kỳ thông tin cá nhân nào qua tin nhắn, cuộc gọi, Zalo hoặc các nền tảng trực tuyến khi chưa xác định rõ đối tượng liên hệ.
Trước thực trạng này, lực lượng công an khuyến cáo người dân tuyệt đối không tin vào các lời mời gọi gửi tiền, đầu tư có lãi suất cao bất thường; chỉ thực hiện giao dịch tại ngân hàng, tổ chức tín dụng hợp pháp thông qua các kênh chính thống. Đồng thời, không cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, mật khẩu ngân hàng cho bất kỳ ai dưới bất kỳ hình thức nào.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn lừa đảo, người dân cần kịp thời trình báo cơ quan công an để được tiếp nhận và hướng dẫn xử lý. Việc chủ động nâng cao cảnh giác, chia sẻ thông tin cảnh báo tới người thân, gia đình - đặc biệt là người lớn tuổi - được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế thiệt hại do tội phạm lừa đảo trên không gian mạng gây ra trong dịp cận Tết.
Tăng cường phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng liên quan đến lĩnh vực ngân hàng
Đảm bảo an ninh, an toàn hệ thống công nghệ thông tin, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của khách hàng là nhiệm vụ thường xuyên, quan trọng của ngành Ngân hàng. Thời gian qua, ngành Ngân hàng đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ ban hành hệ thống văn bản, chỉ đạo điều hành đến nâng cấp công nghệ, hạ tầng và phối hợp bộ, ngành liên quan trong công tác phòng, chống tội phạm công nghệ cao và lừa đảo.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã và đang chỉ đạo triển khai làm sạch dữ liệu khách hàng, loại bỏ các tài khoản ngân hàng không chính chủ. Cụ thể, NHNN đã ban hành các Thông tư hướng dẫn Nghị định 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt, trong đó có quy định bắt buộc khách hàng chỉ được rút tiền, thực hiện giao dịch thanh toán bằng phương tiện điện tử khi đã hoàn thành việc đối chiếu khớp đúng giấy tờ tùy thân và thông tin sinh trắc học
Theo quy định, việc xác thực được thực hiện thông qua dữ liệu sinh trắc học được lưu trong chíp của thẻ CCCD đã được xác thực chính xác là do cơ quan Công an cấp hoặc thông qua xác thực tài khoản định danh điện tử do Hệ thống định danh và xác thực điện tử tạo lập; hoặc dữ liệu sinh trắc học được thu thập thông qua gặp mặt trực tiếp đối với trường hợp là người nước ngoài không sử dụng danh tính điện tử, người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch.
Bên cạnh đó, NHNN và các tổ chức tín dụng (TCTD) đã và đang triển khai nhiều giải pháp về quy trình và công nghệ nhằm phòng, chống lừa đảo, gian lận trong lĩnh vực ngân hàng. Các TCTD đã và đang tích cực phối hợp với các đơn vị của Bộ Công an triển khai các giải pháp công nghệ ứng dụng dữ liệu dân cư theo định hướng tại Đề án 06 (Quyết định số 06/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030) của Chính phủ, qua đólàm sạch dữ liệu khách hàng, loại bỏ các tài khoản ngân hàng không chính chủ.
Tính đến ngày 26/12/2025, toàn ngành Ngân hàng đã có hơn 143 triệu hồ sơ khách hàng (CIF) cá nhân và hơn 1,5 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức có tài khoản thanh toán đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua CCCD gắn chip hoặc ứng dụng VNeID.
Về phía các TCTD, nhiều biện pháp xác thực đa thành tố và xác thực mạnh bằng sinh trắc học (qua dữ liệu CCCD gắn chip, VNeID) được tăng cường triển khai. Các TCTD cũng áp dụng các cơ chế giám sát, phòng chống giao dịch bất thường, giao dịch gian lận (Antifraud) đối với kênh ngân hàng điện tử để có cảnh báo sớm và biện pháp ngăn chặn kịp thời với các giao dịch đáng ngờ của khách hàng; đồng thời tăng cường nhận diện khách hàng (KYC) đối với các giao dịch nhạy cảm như chuyển tiền số lượng lớn, kích hoạt lại thiết bị mới...
Đặc biệt, NHNN đã nghiên cứu xây dựng và đưa vào vận hành Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận cho khách hàng (SIMO). Hệ thống cho phép các tổ chức thành viên thực hiện báo cáo, chia sẻ thông tin về các tài khoản đáng ngờ. Trên cơ sở nguồn dữ liệu tập trung của hệ thống SIMO và nguồn dữ liệu về danh sách tài khoản đã tham gia vào quá trình luân chuyển dòng tiền lừa đảo đã được Bộ Công an thu thập, các TCTD có thể đưa ra các quyết định ngăn chặn giao dịch ngay lập tức hoặc yêu cầu xác thực, định danh tài khoản trước thực hiện giao dịch trực tuyến.
Theo Vụ Thanh toán (NHNN), đến hết ngày 14/01/2026, có hơn 2,6 triệu lượt khách hàng nhận được cảnh báo, trong đó có hơn 831 nghìn lượt khách hàng đã tạm dừng/hủy bỏ giao dịch sau khi nhận cảnh báo với tổng số tiền giao dịch tương ứng là gần 3,06 nghìn tỷ đồng.
Trước những thách thức từ sự gia tăng tội phạm sử dụng công nghệ cao với nhiều thủ đoạn lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, để tăng cường an ninh, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu của chính ngân hàng và khách hàng, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của khách hàng, ngành Ngân hàng tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp trên, đồng thời đẩy mạnh đầu tư hạ tầng công nghệ bảo mật, phát triển nguồn nhân lực công nghệ chất lượng cao.
Theo đó, ngành Ngân hàng đẩy mạnh nghiên cứu, xây dựng kho dữ liệu dùng chung, hướng tới các quyết định dựa trên dữ liệu; tiến tới triển khai các hạ tầng tính toán, lưu trữ, dữ liệu, ứng dụng Bigdata, trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây. Hoàn thiện hạ tầng công nghệ phục vụ chuyển đổi số, tăng cường kết nối, hợp tác với các ngành, lĩnh vực khác (kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư - CSDLQGvDC, CCCD, các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác...) nhằm tạo thuận lợi cho việc tích hợp, kết nối, chia sẻ thông tin với các ngân hàng, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán để mở rộng hệ sinh thái số và phát triển dịch vụ ngân hàng số, thanh toán số.
Triển khai mở rộng việc kết nối, khai thác hệ thống SIMO cũng như kết nối, khai thác nguồn dữ liệu về danh sách tài khoản đã tham gia vào quá trình luân chuyển dòng tiền lừa đảo được Bộ Công an thu thập, chia sẻ để cảnh báo đến khách hàng khi thực hiện các giao dịch thanh toán trực tuyến.
Cùng với đó, các TCTD và trung gian thanh toán cần hoàn thành đối chiếu khớp đúng thông tin sinh trắc học của chủ tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc người đại diện hợp pháp; tăng cường sử dụng BigData – AI và các công nghệ mới nhằm cung cấp dịch vụ cá nhân hóa nâng cao trải nghiệm khách hàng; phát hiện giao dịch gian lận, lừa đảo; đẩy mạnh triển khai Open Banking (Ngân hàng mở), Open API (giao diện lập trình ứng dụng mở) nhằm tạo ra nhiều sản phẩm dịch vụ đổi mới sáng tạo phục vụ nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Tăng cường sử dụng dịch vụ, công nghệ mới về Threat Intelligence để sớm phát hiện các vụ việc lộ, lọt thông tin tài khoản, xác thực của khách hàng trên mạng Internet cũng như có cơ chế nhanh chóng gỡ bỏ các website giả mạo. Huấn luyện đội ngũ cán bộ thành thạo và am hiểu quy trình xử lý với các vụ việc lừa đảo và cách ứng xử phù hợp với khách hàng.
Ngành Ngân hàng cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an và các bộ, ngành liên quan để tăng cường công tác phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao và lừa đảo trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng; đồng thời đẩy mạnh truyền thông, thông tin đến khách hàng dưới nhiều hình thức nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng cho khách hàng trong sử dụng dịch vụ ngân hàng trên môi trường mạng.
Hà Linh
